Ալվրցյան, Հայկազուն

Ալվրցյան, Հայկազուն

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Համշենը և համշենահայությունը․ արդի հիմնախնդիրները

Հայկազուն Ալվրցյանի աշխատությունը նվիրված է Համշենի պատմական և մշակութային միջավայրին, համշենահայության ինքնությանը, պատմական զարգացման առանձնահատկություններին և արդի ժամանակաշրջանում այդ համայնքի առջև ծառացած հիմնախնդիրներին։ Գրքում համակողմանիորեն ներկայացվում են Համշենի՝ որպես հայ ժողովրդի պատմական բնակության և մշակութային ձևավորման կարևոր կենտրոններից մեկի պատմական արմատները, հայ բնակչության գոյության ու զարգացման ընթացքը, ինչպես նաև տարածաշրջանում տեղի ունեցած պատմական, քաղաքական, ժողովրդագրական և հասարակական փոփոխությունների ազդեցությունը համշենահայության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համշենահայերի ազգային ինքնության պահպանման, պատմական հիշողության, լեզվի, ավանդույթների, սովորույթների և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանն ու դրանց փոխանցման խնդիրներին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է համշենահայության արդի վիճակի և ինքնության դրսևորման առանձնահատկությունների քննությունը՝ հաշվի առնելով պատմական իրադարձությունների, միջավայրի փոփոխությունների, լեզվամշակութային փոխազդեցությունների և հասարակական գործընթացների երկարաժամկետ ազդեցությունը։ Հեղինակը ուշադրություն է հրավիրում նաև համշենահայության տարբեր խմբերի պատմական ճակատագրերի, ազգային պատկանելության գիտակցման, հայ ժողովրդի մյուս հատվածների հետ ունեցած պատմամշակութային կապերի և ընդհանուր ժառանգության պահպանման նշանակության վրա։ Աշխատության մեջ արծարծվող հիմնախնդիրները հնարավորություն են տալիս դիտարկելու Համշենը ոչ միայն որպես պատմական աշխարհագրական տարածք, այլև որպես հայկական պատմական հիշողության, ինքնության և մշակութային շարունակականության կարևոր բաղադրիչ։ Գրքի գիտական և ճանաչողական արժեքը պայմանավորված է համշենահայության վերաբերյալ պատմագիտական, ազգագրական և հայագիտական հարցերի միասնաբար ներկայացմամբ, ինչպես նաև արդի մարտահրավերների նկատմամբ ուշադրությամբ։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի պատմության տարածաշրջանային ուսումնասիրության, հայկական սփյուռքի և պատմական համայնքների հետազոտության, ազգային ինքնության ձևավորման ու պահպանման գործընթացների ընկալման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, արևելագետների, հայագետների, ազգագրագետների, լեզվաբանների, մշակութաբանների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Համշենի պատմությամբ, համշենահայության անցյալով ու ներկայով, նրա լեզվամշակութային ժառանգությամբ և հայկական ինքնության պահպանման արդի խնդիրներով։

Updated: 2026-11-18
Համշենը և համշենահայությունը․ արդի հիմնախնդիրները

Free

Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more