Амбарян, А. С.

Амбарян, А. С.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ագրարային հարաբերությունները Արևմտյան Հայաստանում (1856–1914)

Աշխատությունը նվիրված է Արևմտյան Հայաստանի ագրարային հարաբերությունների ձևավորմանը, զարգացմանը և առանձնահատկություններին 1856–1914 թվականներին՝ Օսմանյան կայսրության քաղաքական, տնտեսական և հասարակական կյանքի խորքային փոփոխությունների պայմաններում։ Այն ներկայացնում է հողային սեփականության, հողօգտագործման, գյուղատնտեսական արտադրության և գյուղական բնակչության սոցիալ-տնտեսական դրության հետ կապված հիմնախնդիրները՝ դիտարկելով դրանք որպես Արևմտյան Հայաստանի հասարակական կառուցվածքի և տնտեսական կյանքի կարևոր բաղադրիչներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում հողային հարաբերությունների պատմական զարգացումն ուսումնասիրելուն, հողի նկատմամբ սեփականության և տնօրինման ձևերի փոփոխություններին, գյուղացիության ու հողատիրական խավերի միջև ձևավորված տնտեսական փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև գյուղատնտեսական աշխատանքի կազմակերպմանն ու արտադրական միջոցների բաշխմանը։ Աշխատանքի ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում է Օսմանյան կայսրության հողային քաղաքականության ազդեցությունը Արևմտյան Հայաստանի բնակչության տնտեսական կացության վրա, մասնավորապես՝ հողային օրենսդրության, վարչական կառավարման և սոցիալական հարաբերությունների փոխազդեցությունը։ Ագրարային հարաբերությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես տնտեսական գործընթացների ամբողջություն, այլև որպես հասարակական անհավասարության, գյուղացիության կենսապայմանների, սոցիալական կախվածության և տնտեսական հնարավորությունների բաշխման վրա անմիջական ազդեցություն ունեցող համակարգ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Արևմտյան Հայաստանի հայ բնակչության գյուղատնտեսական զբաղվածությանը, հողային սեփականության հետ կապված խնդիրներին և գյուղական համայնքների տնտեսական կյանքի առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի պատմական, ժողովրդագրական և սոցիալ-քաղաքական պայմանները։ Նյութի պատմական շրջանակը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ագրարային հարաբերությունների փոփոխությունները Օսմանյան կայսրության բարեփոխումների ժամանակաշրջանից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախաշեմը՝ բացահայտելով դրանց շարունակականությունն ու փոխակերպումները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն առումով, որ հողային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Արևմտյան Հայաստանի տնտեսական պատմության, գյուղացիության հասարակական դիրքի, գյուղական կյանքի կազմակերպման և հայ բնակչության սոցիալ-տնտեսական կացության մասին։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրության նյութ է հայ ժողովրդի նոր շրջանի պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության տնտեսական քաղաքականությամբ, հողային սեփականության պատմությամբ և հայ գյուղացիության հասարակական ու տնտեսական հարաբերություններով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-19
Ագրարային հարաբերությունները Արևմտյան Հայաստանում (1856–1914)

Free

Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more