Ամրյան, Թերեզա Իշխանի

Ամրյան, Թերեզա Իշխանի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Եզդիների կրոնական աշխարհընկալումը

Աշխատությունը նվիրված է եզդիների կրոնական աշխարհընկալման ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով նրանց հավատալիքների, հոգևոր պատկերացումների, ծիսական համակարգի և աշխարհը մեկնաբանելու ավանդական եղանակների հիմնական առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են եզդիական կրոնական ավանդույթի ձևավորման և պահպանման գործընթացները, ինչպես նաև այն գաղափարները, որոնց միջոցով համայնքի անդամները ընկալում են Աստծուն, տիեզերքը, մարդու գոյությունը, բնությունը, բարու և չարի հարաբերակցությունը և հոգևոր աշխարհի հետ մարդու կապը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եզդիական կրոնական համակարգի բանավոր փոխանցման ավանդույթին, քանի որ սերունդների միջև հավատալիքների, առասպելների, հոգևոր պատմությունների և ծիսական գիտելիքների փոխանցումը կարևոր դեր է ունեցել համայնքի ինքնության պահպանման գործում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև եզդիական կրոնական պատկերացումների մեջ սրբության, մաքրության, բարեպաշտության, ճակատագրի և հոգևոր կատարելագործման գաղափարներին, ինչպես նաև դրանց արտահայտությանը առօրյա վարքագծում և հասարակական հարաբերություններում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կրոնական ծեսերին, տոներին, ուխտագնացություններին, աղոթքի և պաշտամունքի ձևերին, որոնք ոչ միայն հոգևոր նշանակություն ունեն, այլև նպաստում են համայնքային համերաշխության և մշակութային ժառանգության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել եզդիական աշխարհընկալումը ոչ միայն որպես կրոնական հավատալիքների ամբողջություն, այլև որպես մշակութային ինքնության ձևավորման և պահպանման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև կրոնական ավանդույթների փոխհարաբերությունները պատմական և սոցիալական փոփոխությունների հետ, ինչպես նաև ժամանակակից միջավայրի ազդեցությունը ավանդական պատկերացումների պահպանման ու վերաիմաստավորման վրա։ Հետազոտությունը կարևոր է եզդիական մշակույթի և հոգևոր ժառանգության ավելի խորքային ընկալման, ինչպես նաև տարածաշրջանի կրոնական ու էթնոմշակութային բազմազանության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել կրոնագետներին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, սոցիոլոգներին և Մերձավոր Արևելքի ու Կովկասի ժողովուրդների մշակույթն ուսումնասիրող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է եզդիների հոգևոր աշխարհի բազմակողմանի ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով նրանց կրոնական պատկերացումների, ծիսական ավանդույթների և մշակութային ինքնության փոխկապակցվածությունը։

Updated: 2026-09-23
Եզդիների կրոնական աշխարհընկալումը

Free

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book13 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book6 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book9 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book2 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book9 Read more