Առաքելյան, Նելլի Արմենի

Law

Աշխատությունը նվիրված է անձի արժանապատվության՝ որպես հիմնարար սահմանադրաիրավական արժեքի պաշտպանության տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգի շրջանակում։ Քննության կենտրոնում են արժանապատվության իրավական բովանդակությունը, մարդու հիմնարար իրավունքների համակարգում դրա նշանակությունը և պետական իշխանության մարմինների պարտականությունները՝ այն հարգելու, պաշտպանելու և հնարավոր խախտումները կանխելու ուղղությամբ։ Արժանապատվությունը դիտարկվում է որպես մարդու իրավական կարգավիճակի առանցքային հիմքերից մեկը, որը սերտորեն փոխկապակցված է անձնական ազատության, հավասարության, մասնավոր կյանքի, ֆիզիկական և հոգեբանական անձեռնմխելիության, պատվի ու հեղինակության պաշտպանության և այլ իրավունքների հետ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են սահմանադրական նորմերը, օրենսդրական կարգավորման մեխանիզմները և իրավական պաշտպանության միջոցները, որոնց միջոցով անձը կարող է պաշտպանել իր իրավունքները պետական մարմինների, պաշտոնատար անձանց կամ այլ սուբյեկտների գործողությունների հետևանքով առաջացած միջամտություններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետության բացասական և դրական պարտավորությունների հարաբերակցությանը. մի կողմից՝ պետական մարմինները պետք է ձեռնպահ մնան մարդու արժանապատվությանը անհամաչափ միջամտությունից, մյուս կողմից՝ անհրաժեշտ են արդյունավետ իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ հնարավոր խախտումները կանխելու և դրանց հետևանքները վերացնելու համար։ Քննության են առնվում դատական պաշտպանության, սահմանադրական վերահսկողության և մարդու իրավունքների պաշտպանության այլ իրավական կառուցակարգերի դերը, ինչպես նաև իրավական պաշտպանության արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արժանապատվության պաշտպանության խնդրին քրեական արդարադատության, ազատությունից զրկման, վարչական հարաբերությունների, սոցիալական պաշտպանության և պետական ծառայությունների մատուցման համատեքստերում, որտեղ անձը կարող է գտնվել պետության նկատմամբ առավել խոցելի վիճակում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև ազգային իրավակարգավորման և մարդու իրավունքների միջազգային չափանիշների համադրություն՝ բացահայտելու դրանց փոխազդեցությունն ու իրավական պաշտպանության զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն սահմանադրական իրավունքի և մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտների համար՝ նպաստելով արժանապատվության իրավական բովանդակության հստակեցմանը, պաշտպանության մեխանիզմների արդյունավետության գնահատմանը և իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործման ուղղությունների ձևավորմանը։