Արմեն, Հրանտ Ք.

Արմեն, Հրանտ Ք.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Մարզպանը և սպարապետը․ Հայկական գերագույն ատյան․ Վասակ Սյունի (ամբաստանյալ)

Գիրքը նվիրված է հայոց պատմության կարևորագույն և միաժամանակ հակասական ժամանակաշրջաններից մեկին՝ V դարի քաղաքական, ռազմական և կրոնական իրադարձություններին, որոնց առանցքում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում մարզպանական իշխանությունը, սպարապետության ինստիտուտը և Վասակ Սյունու պատմական կերպարը։ Ստեղծագործության վերնագրում ներկայացված մարզպանի և սպարապետի հակադրությունը մատնանշում է պետական կառավարման երկու կարևորագույն ոլորտների՝ վարչաքաղաքական իշխանության և ռազմական առաջնորդության հարաբերությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հայ ժողովրդի ճակատագրի վրա։ Հատուկ ուշադրության կենտրոնում է Վասակ Սյունին՝ պատմական անձնավորություն, որի գործունեությունն ու քաղաքական դիրքորոշումը դարեր շարունակ դարձել են հայ պատմագրության, հասարակական մտածողության և ազգային հիշողության քննարկման առարկա։ Նրա կերպարը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական պատմական կենսագրության մաս, այլև որպես իր ժամանակաշրջանի բարդ քաղաքական իրադրության, իշխանական շահերի բախման, արտաքին ուժերի ազդեցության և պետական ինքնուրույնության պահպանման խնդրի արտահայտություն։ «Հայկական գերագույն ատյան» ձևակերպումը ստեղծագործությանը հաղորդում է դատական և պատմաքաղաքական քննության առանձնահատուկ բնույթ՝ ընթերցողին առաջարկելով Վասակ Սյունու գործունեությունը դիտարկել պատմական դատաքննության համատեքստում՝ անդրադառնալով նրա նկատմամբ ձևավորված մեղադրանքներին, պատմական պատասխանատվության հարցին և ազգային պատմության մեջ նրա ունեցած դերի գնահատմանը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ պատմական անձի դատողության բարդությանը՝ տարբերակելով փաստական իրադարձությունները, քաղաքական հանգամանքները, ժամանակաշրջանի շահերը և հետագա սերունդների ձևավորած պատմական գնահատականները։ Գրքի թեմատիկ առանցքը ներառում է նաև հայոց պետականության և ազգային ինքնության պահպանման հիմնախնդիրները, իշխանության ու պատասխանատվության փոխհարաբերությունը, քաղաքական ընտրությունների հետևանքները, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների նկատմամբ արդար և բազմակողմանի վերաբերմունք ձևավորելու անհրաժեշտությունը։ Վասակ Սյունու կերպարի շուրջ ծավալվող պատմական և գաղափարական հարցադրումները կարևոր են հատկապես այն առումով, որ դրանք առնչվում են հայ ժողովրդի ինքնապաշտպանության, քաղաքական կողմնորոշման, ազգային համախմբման և պետական շահերի ընկալման հիմնարար խնդիրներին։ Ստեղծագործության վերնագրային կառուցվածքը, դատական քննության գաղափարը և պատմական անձի՝ որպես ամբաստանյալի ներկայացումը ստեղծում են յուրահատուկ գրական-հրապարակախոսական շրջանակ, որի միջոցով ընթերցողը կարող է վերանայել պատմական դատավճիռների ձևավորման մեխանիզմները և խորհել այն մասին, թե որքանով են պատմական գործիչների գործողությունները պայմանավորված նրանց անձնական ընտրություններով, ժամանակի քաղաքական իրողություններով և արտաքին ճնշումներով։ Գիրքն արժեքավոր է հայոց պատմության վիճահարույց դրվագների նկատմամբ քննադատական մտածողություն զարգացնելու, պատմական իրադարձությունները տարբեր տեսանկյուններից ընկալելու և ազգային պատմական հիշողության մեջ պահպանված կերպարների գնահատման չափանիշները վերաիմաստավորելու տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական համակարգով, պետական կառավարման պատմությամբ, ռազմական պատմությամբ և պատմական անձանց գործունեության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ անդրադառնալ Վասակ Սյունու պատմական կերպարին և նրա շուրջ ձևավորված հասարակական ու պատմագիտական բանավեճերին։ Ստեղծագործությունը կարևոր ընթերցողական արժեք ունի նաև այն պատճառով, որ խթանում է պատմական արդարության, ազգային պատասխանատվության, իշխանության բարոյական սահմանների և անցյալի իրադարձությունները ժամանակակից գիտակցությամբ գնահատելու վերաբերյալ ինքնուրույն մտորումները՝ ընդգծելով պատմության ուսումնասիրության մեջ հարցադրումների, համադրության և բազմակողմանի վերլուծության անհրաժեշտությունը։

Updated: 2026-11-17
Մարզպանը և սպարապետը․ Հայկական գերագույն ատյան․ Վասակ Սյունի (ամբաստանյալ)

Free

Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more