Арутюнян, Ю. В.

Арутюнян, Ю. В.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Sociology

Հայկական սփյուռքի մասին Ռուսաստանում․ Մոսկվայի և Կրասնոդարի հայերի էթնոսոցիոլոգիական ուսումնասիրություն

Յու. Վ. Հարությունյանի աշխատությունը նվիրված է Ռուսաստանում բնակվող հայ համայնքների սոցիալական կառուցվածքի, էթնիկ ինքնության, համայնքային կյանքի և հարմարվողականության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Մոսկվայի և Կրասնոդարի հայերի էթնոսոցիոլոգիական հետազոտության հիման վրա։ Գիրքը հայ սփյուռքի ուսումնասիրությունը դիտարկում է սոցիոլոգիական տեսանկյունից՝ ուշադրություն դարձնելով այն գործոններին, որոնք ձևավորում են էթնիկ պատկանելության գիտակցումը, համայնքային համախմբվածությունը և հայերի հարաբերությունները բնակության երկրի հասարակական միջավայրի հետ։ Ռուսաստանի հայ համայնքների փորձը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից հայկական սփյուռքի բազմազանությունը հասկանալու համար, քանի որ համայնքների սոցիալական դիրքը, բնակության պայմանները, զբաղվածության ոլորտները և տեղական հասարակության հետ փոխհարաբերությունները կարող են տարբեր լինել՝ կախված տարածաշրջանային միջավայրից և պատմական հանգամանքներից։ Մոսկվայի և Կրասնոդարի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են քաղաքային և տարածաշրջանային պայմանները ներգործում համայնքային կազմակերպվածության, սոցիալական կապերի, ազգային ինքնության պահպանման և հասարակական ինտեգրման վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն էթնիկ ինքնության վերարտադրության մեխանիզմները, ընտանեկան ու համայնքային կապերի դերը, մշակութային ավանդույթների պահպանումը, մայրենի լեզվի կիրառությունը և սերունդների միջև ազգային պատկանելության փոխանցումը։ Էթնոսոցիոլոգիական մոտեցումը թույլ է տալիս հայկական սփյուռքը դիտարկել ոչ միայն որպես պատմականորեն ձևավորված համայնքների ամբողջություն, այլև որպես սոցիալական հարաբերությունների, ինքնության ձևավորման և շարունակական փոփոխությունների միջավայր։ Գիրքը կարևոր է Ռուսաստանի հայ համայնքների սոցիալական կյանքի, հետխորհրդային միգրացիոն գործընթացների և ժամանակակից սփյուռքի զարգացման միտումների ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել սոցիոլոգներին, ազգագրագետներին, միգրացիայի և սփյուռքի հետազոտողներին, հայագետներին, ուսանողներին ու հայ համայնքների հասարակական և մշակութային կյանքով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Updated: 2026-10-25
Հայկական սփյուռքի մասին Ռուսաստանում․ Մոսկվայի և Կրասնոդարի հայերի էթնոսոցիոլոգիական ուսումնասիրություն

Free

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book5 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book16 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book4 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more