Books by this author (1)
Law
Հափշտակությունների որակման առանձնահատկությունները ըստ ՀՀ քրեական իրավունքի
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քրեական իրավունքի շրջանակում հափշտակությունների իրավական որակավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների տարբեր տեսակների տարանջատման չափանիշները և դրանց ճիշտ իրավական գնահատման հիմնախնդիրները։ Հետազոտության կենտրոնում հափշտակության հասկացությունն է, դրա օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշները, հանցակազմի տարրերը, հանցագործության կատարման եղանակը, առարկան, պատճառված գույքային վնասի բնույթն ու չափը։ ՀՀ գործող քրեական օրենսգրքի համապատասխան նորմերը հափշտակության առանձին դրսևորումների համար նախատեսում են տարբեր իրավական կարգավորումներ, այդ թվում՝ գողություն, կողոպուտ, ավազակություն, խարդախություն և վստահված գույքը հափշտակելը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նշված արարքների սահմանազատմանը, քանի որ դրանց միջև տարբերությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն գույքի ապօրինի վերցման փաստով, այլև դրա կատարման եղանակով, տուժողի նկատմամբ կիրառված ազդեցության բնույթով, հանցավորի դիտավորության առանձնահատկություններով և գույքի նկատմամբ իրավական վերահսկողության ձեռքբերման հանգամանքներով։ Գողության դեպքում առանցքային հատկանիշը գաղտնի հափշտակությունն է, կողոպուտի դեպքում՝ բացահայտ հափշտակությունը, իսկ ավազակության դեպքում՝ բռնություն գործադրելով կամ դրա սպառնալիքով կատարված հափշտակությունը։ Խարդախությունն առանձնանում է խաբեության կամ վստահությունը չարաշահելու միջոցով գույքի ձեռքբերմամբ, իսկ վստահված գույքի հափշտակության դեպքում կարևոր է այն հանգամանքը, որ գույքը նախապես օրինական հիմքով հանձնված է եղել հանցավորին, և հափշտակելու դիտավորությունն առաջացել է այն ստանալուց հետո։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հանցագործության ճիշտ որակավորման համար նշանակություն ունեցող փաստական հանգամանքների վերլուծությունը։ Դրանց շարքում կարող են ընդգրկվել արարքի կատարման վայրն ու եղանակը, տուժողի իրազեկվածությունը, բռնության առկայությունը կամ բացակայությունը, խաբեության բնույթը, գույքի արժեքը, հանցակիցների մասնակցությունը, բնակարան կամ այլ տարածք ապօրինի մուտք գործելը և այլ ծանրացուցիչ հանգամանքներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն դեպքերին, երբ արտաքին հատկանիշներով միմյանց մոտ արարքների միջև իրավական սահմանագիծը հստակ չէ, և անհրաժեշտ է համադրել հանցակազմի բոլոր օբյեկտիվ ու սուբյեկտիվ հատկանիշները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև պատճառված գույքային վնասի չափի ճիշտ որոշումը, քանի որ գործող քրեական օրենսգրքով որոշ հափշտակությունների համար պատասխանատվության տարբերակումը կարող է պայմանավորված լինել հանցագործության չափով և այլ որակավորող հանգամանքներով։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև հափշտակությունների որակավորման դատաիրավական պրակտիկայի վերլուծություն՝ բացահայտելու համար իրավական նորմերի կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրները և դրանց լուծման հնարավոր մոտեցումները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել քրեական իրավունքի նորմերի առավել միասնական կիրառմանը, հանցագործությունների ճիշտ սահմանազատմանը և իրավական պատասխանատվության անհատականացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քրեական իրավունքի մասնագետներին, դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին, փաստաբաններին, իրավաբաններին, գիտական հետազոտողներին և իրավաբանական բուհերի ուսանողներին։
Updated: 2026-09-13