Ավանեսյան, Արմինե Մարտինի

Psychology

Նյութը նվիրված է սոցիալ-հոգեբանական թրեյնինգների կիրառման առանձնահատկություններին ավագ դպրոցականների հոգեշտկման և հոգեկարգավորման գործընթացում՝ դիտարկելով դրանց նշանակությունը դեռահասների անձնային և սոցիալական զարգացման համատեքստում։ Այս տարիքային փուլում սովորողները հաճախ բախվում են հուզական լարվածության, ինքնագնահատականի փոփոխությունների, հասակակիցների հետ հարաբերությունների բարդությունների, հաղորդակցական դժվարությունների և ապագայի վերաբերյալ անորոշության, ուստի հոգեբանական աջակցության արդյունավետ մեթոդների կիրառումը կարող է նպաստել նրանց հուզական հավասարակշռության և սոցիալական հարմարվողականության ամրապնդմանը։ Սոցիալ-հոգեբանական թրեյնինգը խմբային աշխատանքի ձև է, որի ընթացքում հատուկ վարժությունների, քննարկումների, դերային խաղերի, իրավիճակների մոդելավորման և փոխադարձ հաղորդակցության միջոցով զարգացվում են մասնակիցների ինքնաճանաչման, ինքնակարգավորման, արդյունավետ հաղորդակցման և համագործակցության հմտությունները։ Նման աշխատանքը կարող է նպաստել սեփական հույզերի և վարքային արձագանքների ավելի լավ ընկալմանը, սթրեսային իրավիճակներում կառուցողական արձագանքների ձևավորմանը և միջանձնային հարաբերություններում առաջացող խնդիրների հաղթահարմանը։ Հոգեշտկման տեսանկյունից թրեյնինգային մեթոդները կարող են կիրառվել այնպիսի դժվարությունների հետ աշխատանքի ժամանակ, ինչպիսիք են հաղորդակցական անվստահությունը, չափազանցված անհանգստությունը, ցածր ինքնագնահատականը, կոնֆլիկտային վարքագիծը կամ սոցիալական մեկուսացման միտումները՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր սովորողի անհատական առանձնահատկությունները։ Հոգեկարգավորման գործընթացում կարևոր դեր կարող են ունենալ հուզական ինքնակարգավորման, ուշադրության կառավարման, ինքնավերահսկման, լարվածության նվազեցման և սեփական վարքի գիտակցված կառավարմանն ուղղված վարժությունները։ Խմբային միջավայրը հնարավորություն է տալիս սովորողներին փորձարկել հաղորդակցման տարբեր ձևեր, ստանալ հետադարձ կապ, հասկանալ այլ մարդկանց տեսակետները և զարգացնել փոխադարձ հարգանքի ու համագործակցության մշակույթ։ Թրեյնինգների արդյունավետությունը մեծապես կախված է դրանց նպատակների ճիշտ սահմանումից, տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառումից, վարժությունների համապատասխան ընտրությունից, հոգեբանական անվտանգ միջավայրի ստեղծումից և մասնագետի կողմից գործընթացի մասնագիտական կառավարման որակից։ Նյութը կարևորում է նաև կրթական հաստատության, հոգեբանի, ուսուցիչների և ծնողների համագործակցությունը, քանի որ դեռահասի հոգեբանական բարեկեցության պահպանման համար անհրաժեշտ է հետևողական և համակարգված մոտեցում։ Ընդհանուր առմամբ, թեման ցույց է տալիս, որ ճիշտ կազմակերպված սոցիալ-հոգեբանական թրեյնինգները կարող են ծառայել ոչ միայն առանձին հոգեբանական դժվարությունների հաղթահարմանը, այլև ավագ դպրոցականների անձնային հասունացմանը, հաղորդակցական կարողությունների զարգացմանը, հուզական ինքնակարգավորմանը և սոցիալական միջավայրում ավելի արդյունավետ կողմնորոշվելուն։