Аветисян, Жозеф Маргарович

Аветисян, Жозеф Маргарович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական աշխատությունները՝ որպես արևմտահայերի և Օսմանյան կայսրության պատմության սկզբնաղբյուր (XVII դարի երրորդ քառորդ)

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարի հայ նշանավոր պատմագիր, մատենագիր և հասարակական գործիչ Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես արևմտահայության և Օսմանյան կայսրության պատմության կարևոր սկզբնաղբյուր։ Հեղինակը ներկայացնում է Քյոմուրճյանի պատմագիտական գործունեության նշանակությունը XVII դարի երրորդ քառորդի պատմական իրադարձությունների, հասարակական հարաբերությունների, քաղաքական գործընթացների և մշակութային կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա երկերում արտացոլված արևմտահայ համայնքների պատմությանը, Օսմանյան կայսրության քաղաքական ու վարչական միջավայրին, հայ բնակչության սոցիալական դրությանը, կրոնական կյանքին և ժամանակաշրջանի հասարակական զարգացումներին։ Քյոմուրճյանի պատմագրական երկերը կարևոր են ոչ միայն իրենց հաղորդած պատմական տեղեկություններով, այլև որպես ժամանակակից հեղինակի դիտարկումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի իրադարձությունների ընկալման առանձնահատկությունները, պատմական հիշողության ձևավորման ընթացքը և հայ մտավորականության վերաբերմունքը շրջապատող քաղաքական ու հասարակական իրականության նկատմամբ։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է պատմագրական երկերի աղբյուրագիտական արժեքը՝ ընդգծելով դրանց օգտագործման հնարավորությունները արևմտահայության պատմության, Օսմանյան կայսրության ներքին կյանքի և հայ-օսմանյան պատմական հարաբերությունների հետազոտման ընթացքում։ Այն նաև նպաստում է XVII դարի հայ պատմագրության առանձնահատկությունների, պատմական գիտելիքի պահպանման ու փոխանցման ձևերի և հայ հեղինակների մտավոր գործունեության ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմական ժառանգության ուսումնասիրությունը նշանակալի է հայագիտության և օսմանագիտության համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս հայ պատմագրական սկզբնաղբյուրների միջոցով լրացնելու և խորացնելու Օսմանյան կայսրության պատմության վերաբերյալ պատկերացումները։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմությամբ, արևմտահայության անցյալով, XVII դարի քաղաքական ու հասարակական պատմությամբ, պատմագրությամբ և պատմական սկզբնաղբյուրների քննությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Updated: 2026-11-19
Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական աշխատությունները՝ որպես արևմտահայերի և Օսմանյան կայսրության պատմության սկզբնաղբյուր (XVII դարի երրորդ քառորդ)

Free

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more