Books by this author (1)
History
Ռուսական կառավարության կրոնական քաղաքականությունը Այսրկովկասի Վրաց ուղղափառ, Հայ առաքելական եկեղեցիների և մուսուլմանական հոգևոր կազմակերպությունների նկատմամբ (1903-1914 թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է XX դարի սկզբին Ռուսական կայսրության կառավարության կողմից Այսրկովկասում իրականացվող կրոնական քաղաքականության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ վրաց ուղղափառ, հայ առաքելական եկեղեցիների և մուսուլմանական հոգևոր կազմակերպությունների գործունեության համատեքստում։ Քննարկվում են կայսերական իշխանությունների և տարածաշրջանի կրոնական հաստատությունների փոխհարաբերությունները, պետական վերահսկողության մեխանիզմները, կրոնական կազմակերպությունների իրավական կարգավիճակը և դրանց գործունեության նկատմամբ կիրառվող վարչական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1903–1914 թվականների քաղաքական և հասարակական զարգացումներին, ազգային ու կրոնական համայնքների ինքնակազմակերպման գործընթացներին, ինչպես նաև կրոնական հաստատությունների դերին տարածաշրջանի հասարակական կյանքում։ Ուսումնասիրվում են Հայ առաքելական եկեղեցու գույքի և եկեղեցական հաստատությունների նկատմամբ պետական քաղաքականությունը, 1903 թվականի եկեղեցական գույքի բռնագրավման մասին որոշման հետևանքները, դրա շուրջ ձևավորված հասարակական արձագանքները և հետագա փոփոխությունները։ Դիտարկվում են վրաց ուղղափառ եկեղեցական շրջանակների ինքնուրույնության ձգտումները, եկեղեցական կառավարման առանձնահատկությունները և Ռուսական ուղղափառ եկեղեցու կառույցների հետ հարաբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մուսուլմանական հոգևոր կազմակերպությունների վարչական կարգավորմանը, կրոնական առաջնորդների գործունեությանը, հոգևոր կրթության կազմակերպմանը և պետական իշխանությունների հետ փոխհարաբերություններին։ Կարևորվում են կրոնական քաղաքականության և ազգային հարցի փոխկապակցվածությունը, կայսերական կառավարման կենտրոնացման միտումները, կրոնական ինքնության պահպանման խնդիրները և հասարակական շարժումների վրա եկեղեցական ու հոգևոր կառույցների ազդեցությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պետական հրամանագրերը, վարչական փաստաթղթերը, եկեղեցական արխիվային նյութերը, ժամանակի մամուլը և պատմագիտական աշխատությունները՝ տարբեր կրոնական համայնքների նկատմամբ իրականացված քաղաքականության ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Առանձնացվում են կրոնական ազատությունների, հոգևոր կառավարման ինքնուրույնության, ազգային ինքնագիտակցության և կայսերական իշխանության շահերի միջև առաջացող հակասությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Այսրկովկասի քաղաքական և կրոնական պատմության, Ռուսական կայսրության ազգային քաղաքականության և տարածաշրջանի կրոնական հաստատությունների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, կրոնագետների, եկեղեցագետների, կովկասագետների, քաղաքական պատմության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-15