Բաբայան, Լ.

Բաբայան, Լ.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Լեո (Առաքել Բաբախանյան)

Լեոյի՝ Առաքել Բաբախանյանի կյանքին և գործունեությանը նվիրված այս հրատարակությունը ներկայացնում է հայ մտավորականության, պատմագրության և հասարակական մտքի զարգացման մեջ նշանակալի տեղ զբաղեցրած գործչի անձն ու ժառանգությունը։ Լեոն հայ պատմագիտության, գրականագիտության և հրապարակախոսության կարևորագույն ներկայացուցիչներից էր, որի բազմաբովանդակ գործունեությունը մեծապես նպաստել է հայ ժողովրդի պատմության, մշակույթի, հասարակական կյանքի և ազգային ինքնագիտակցության ուսումնասիրությանն ու լուսաբանմանը։ Նրա գիտական և գրական ժառանգությունն ընդգրկում է հայ ժողովրդի պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններ, ազգային-քաղաքական շարժումներ, հասարակական հարաբերություններ, մշակութային զարգացումներ և հայ մտավոր կյանքի հիմնահարցեր։ Գործչի կենսագրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն պատմական ու մտավոր միջավայրի մասին, որտեղ ձևավորվել են նրա աշխարհայացքը, գիտական հետաքրքրությունները և հասարակական դիրքորոշումները։ Նրա գործունեությունը սերտորեն կապված էր հայ իրականության այն կարևոր ժամանակաշրջանի հետ, երբ ազգային պատմության ուսումնասիրությունը, պատմական հիշողության պահպանումը, կրթության տարածումը և հասարակական մտքի զարգացումը ձեռք էին բերել առանձնահատուկ նշանակություն։ Լեոյի աշխատություններին բնորոշ են պատմական փաստերի ուսումնասիրության նկատմամբ հետևողական մոտեցումը, հասարակական երևույթների քննադատական վերլուծությունը, պատմական իրադարձությունները ժամանակաշրջանի քաղաքական ու մշակութային պայմանների համատեքստում դիտարկելու ձգտումը և հայ ժողովրդի անցյալի վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակը։ Նրա գիտական մտածողության մեջ կարևոր տեղ են զբաղեցնում պատմական իրողությունների պատճառահետևանքային կապերի բացահայտումը, ազգային կյանքի բարդ գործընթացների մեկնաբանումը և հասարակական զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ Այս հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ մտավորականության պատմության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այնպիսի անհատի ժառանգությանը, որի աշխատանքները նշանակալի ազդեցություն են ունեցել հայ պատմագիտական մտքի ձևավորման և հետագա զարգացման վրա։ Լեոյի անձի և գործունեության ճանաչումը նպաստում է ոչ միայն նրա գիտական վաստակի գնահատմանը, այլև XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի առանձնահատկությունների ըմբռնմանը։ Հրատարակությունն արժեքավոր է հայագիտությամբ, պատմությամբ, գրականագիտությամբ և ազգային մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների, ուսանողների ու գրադարանային հավաքածուներ կազմողների համար՝ որպես հայ մտավորականության պատմության և հայ պատմագիտական ավանդույթի ճանաչմանն ուղղված մատենագիտական նյութ։

Updated: 2026-11-18
Լեո (Առաքել Բաբախանյան)

Free

Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more