Бадер, Андрей Николаевич

Бадер, Андрей Николаевич

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Պարթևական մշակույթի աղբյուրագիտության հիմնախնդիրները (Արևելյան Պարթևք)

Աշխատությունը նվիրված է պարթևական մշակույթի ուսումնասիրության կարևորագույն աղբյուրագիտական հիմնախնդիրներին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Արևելյան Պարթևքի պատմամշակութային ժառանգությանը, դրա ձևավորման առանձնահատկություններին և պատմական զարգացման ընթացքին։ Պարթևական մշակույթը հին Արևելքի քաղաքակրթական պատմության նշանակալի բաղադրիչներից է, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Իրանական բարձրավանդակի և հարակից տարածքների ժողովուրդների քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական ու մշակութային փոխազդեցությունները։ Աշխատության առանցքում պատմական անցյալի վերակազմության համար անհրաժեշտ սկզբնաղբյուրների բնույթի, տեղեկատվական հնարավորությունների, հավաստիության և գիտական մեկնաբանության հարցերն են։ Աղբյուրագիտական մոտեցումը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես այն մշակութային միջավայրերի ուսումնասիրության դեպքում, որոնց մասին տեղեկությունները պահպանվել են տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր հաղորդումների, հնագիտական նյութերի, նյութական մշակույթի առարկաների, արձանագրությունների և այլ պատմական վկայությունների միջոցով։ Արևելյան Պարթևքի առանձնացումը որպես ուսումնասիրության տարածքային ուղղություն թույլ է տալիս ուշադրություն դարձնել պարթևական աշխարհի տարածաշրջանային առանձնահատկություններին, մշակութային կենտրոնների ձևավորմանը, տեղական ավանդույթների պահպանմանն ու արտաքին քաղաքակրթությունների ազդեցությանը։ Պարթևական մշակույթը զարգացել է տարբեր ժողովուրդների և քաղաքակրթությունների շփման միջավայրում՝ միավորելով իրանական մշակութային ավանդույթները, հելլենիստական ժառանգությունը և հարևան տարածաշրջանների գեղարվեստական ու հասարակական ազդեցությունները։ Այս համատեքստում աղբյուրների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու մշակութային գործընթացների, պատմական շարունակականության, փոխառությունների և տեղական ինքնատիպության մասին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն ուշադրությունը կենտրոնացնում է ոչ միայն պատմական իրադարձությունների ու մշակութային երևույթների նկարագրության, այլև դրանց վերաբերյալ պահպանված տեղեկությունների քննադատական ուսումնասիրության վրա։ Աղբյուրների համեմատությունը, դրանց ստեղծման պատմական պայմանների դիտարկումը և բովանդակային առանձնահատկությունների վերլուծությունը կարևոր նախապայմաններ են պարթևական հասարակության աշխարհայացքի, կրոնական պատկերացումների, հասարակական հարաբերությունների, գեղարվեստական մտածողության և նյութական մշակույթի վերաբերյալ հիմնավորված եզրակացություններ կատարելու համար։ Արևելյան Պարթևքի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հին Արևելքի քաղաքակրթությունների միջև պատմական կապերի բացահայտման տեսանկյունից, քանի որ տարածաշրջանը հանդես է եկել որպես տարբեր մշակութային ավանդույթների փոխազդեցության և տարածման միջավայր։ Նյութը հետաքրքրություն է ներկայացնում հին աշխարհի պատմությամբ, պարթևական պետության ու մշակույթի պատմությամբ, Իրանի և հարակից տարածաշրջանների հնագիտությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ և սկզբնաղբյուրների գիտական ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է պարթևական մշակութային ժառանգության նկատմամբ գիտական հետաքրքրության խորացմանը և ընդգծում է աղբյուրագիտական հետազոտությունների կարևորությունը հին քաղաքակրթությունների պատմության համակողմանի ըմբռնման գործում։

Updated: 2026-11-19
Պարթևական մշակույթի աղբյուրագիտության հիմնախնդիրները (Արևելյան Պարթևք)

Free

Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more