Բաղդասարյան, Էլլադա Զավենի

Pedagogy

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արցախահայ բանահյուսության մեջ արտացոլված դաստիարակչական գաղափարների, ժողովրդական մանկավարժության սկզբունքների և ազգային բարոյական արժեքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է Արցախի հայ բնակչության բանավոր ժողովրդական ստեղծագործության տարբեր ժանրերում պահպանված կրթադաստիարակչական պատկերացումների բացահայտման, դրանց պատմամշակութային նշանակության գնահատման և սերունդների բարոյական ու հոգևոր ձևավորման գործում ունեցած դերի լուսաբանման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ժողովրդական հեքիաթներում, առակներում, ավանդազրույցներում, առասպելներում, ասացվածքներում, առածներում, հանելուկներում, ժողովրդական երգերում և բանահյուսական այլ ստեղծագործություններում արտահայտված դաստիարակչական գաղափարները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի աշխատասիրության, ազնվության, արդարության, հայրենասիրության, համարձակության, բարության, փոխօգնության, ընտանիքի նկատմամբ պատասխանատվության և ավագ սերնդի հանդեպ հարգանքի գաղափարները, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժողովրդական դաստիարակության համակարգում։ Արցախի բանահյուսական ժառանգությունը դիտարկվում է որպես ժողովրդի պատմական հիշողության, կենսափորձի, աշխարհայացքի և բարոյական սկզբունքների պահպանման ու փոխանցման կարևոր միջոց։ Ժողովրդական ստեղծագործություններում արտահայտված կերպարները, խորհրդանշական պատկերները, բարոյախրատական պատմությունները և կյանքի տարբեր իրավիճակների նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու այն արժեքային համակարգը, որի հիման վրա ձևավորվել են համայնքային փոխհարաբերությունները, ընտանեկան ավանդույթները և երեխաների ու երիտասարդների դաստիարակության մոտեցումները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ժողովրդական մանկավարժության և ազգային կրթական ավանդույթների փոխկապակցվածության բացահայտումը՝ ընդգծելով բանահյուսության դերը անձի բնավորության, վարքագծի, մտածողության և հասարակական պատասխանատվության ձևավորման գործում։ Առանձին նշանակություն ունեն Արցախի ժողովրդական խոսքի առանձնահատկությունները, բարբառային արտահայտությունները, պատկերավոր մտածողությունը և բանավոր պատմողական ավանդույթները, որոնց միջոցով փոխանցվել են հասարակության կողմից ընդունված վարքականոնները, բարոյական գնահատականներն ու կյանքի փորձից բխող խրատները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև ընտանեկան դաստիարակության պատմությանը, ծնողների և երեխաների փոխհարաբերություններին, համայնքային համերաշխության պահպանմանը, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքին և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ բանահյուսական ստեղծագործությունները դարեր շարունակ ծառայել են ոչ միայն որպես գեղարվեստական արտահայտման և ժամանցի միջոց, այլև որպես ոչ ֆորմալ կրթության, բարոյական ուսուցման և հասարակական փորձի փոխանցման կարևոր աղբյուր։ Հետազոտության շրջանակում հնարավոր է դիտարկել նաև արցախահայ բանահյուսության ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները համահայկական ժողովրդական ստեղծագործության համատեքստում՝ բացահայտելով ինչպես ազգային մշակույթին բնորոշ ընդհանուր արժեքները, այնպես էլ Արցախի պատմական, հասարակական և կենցաղային պայմաններով ձևավորված տեղական առանձնահատկությունները։ Գիտական հետաքրքրություն են ներկայացնում ժողովրդական դաստիարակության մեթոդները, խրատական խոսքի ազդեցությունը, դրական և բացասական կերպարների հակադրության միջոցով բարոյական գաղափարների փոխանցումը, ինչպես նաև բանահյուսական նյութերի կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից կրթական գործընթացում։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է ժողովրդական մանկավարժության պատմական փորձի ուսումնասիրման, ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման և ավանդական դաստիարակչական արժեքների գիտական արժևորման անհրաժեշտությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, ազգագրագետներին, բանագետներին, բանասերներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, կրթության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև Արցախի ժողովրդական մշակույթով, ազգային դաստիարակության պատմությամբ և հայկական բանահյուսության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունը նպաստում է արցախահայ բանավոր մշակութային ժառանգության դաստիարակչական ներուժի ճանաչմանը՝ ընդգծելով ժողովրդական իմաստության, բարոյական արժեքների և ազգային ավանդույթների նշանակությունը սերունդների հոգևոր, մտավոր և հասարակական զարգացման գործում։