Բարսեղյան, Արման Արարատի

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է տեսողության խանգարում ունեցող ուսանողների ֆիզիկական դաստիարակության բովանդակության, կազմակերպման և մեթոդական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը հատուկ ուսումնական բաժանմունքի պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել կամ հիմնավորել այնպիսի ֆիզիկական դաստիարակության համակարգ, որը հաշվի կառնի տեսողության սահմանափակ հնարավորությունները, ուսանողների անհատական ֆիզիկական վիճակը և շարժողական պատրաստվածության մակարդակը՝ միաժամանակ նպաստելով առողջության պահպանմանը, ֆիզիկական կարողությունների զարգացմանը և սոցիալական հարմարմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են տեսողության տարբեր աստիճանի խանգարումների ազդեցությունը շարժողական ակտիվության, տարածության մեջ կողմնորոշվելու, հավասարակշռության, կոորդինացիայի, արագության, ճկունության և դիմացկունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆիզիկական վարժությունների ընտրությանը և դրանց հարմարեցմանը սովորողների անհատական հնարավորություններին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դասերի բովանդակության կառուցմանը, վարժությունների կատարման հաջորդականությանը, ծանրաբեռնվածության չափավորմանը և անվտանգության ապահովմանը։ Հատուկ ուսումնական բաժանմունքում ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացը կարող է ներառել ընդհանուր զարգացնող, շնչառական, կոորդինացիոն, ուժային, ճկունության և դիմացկունության զարգացման վարժություններ, ինչպես նաև տարածական կողմնորոշմանն ու շարժումների վերահսկմանը նպաստող հատուկ միջոցներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դասավանդման մեթոդների հարմարեցումը, քանի որ տեսողության խանգարում ունեցող ուսանողների համար սովորական տեսողական ցուցադրումը կարող է լինել սահմանափակ արդյունավետ։ Այդ պատճառով կարող են կիրառվել բանավոր մանրամասն հրահանգներ, շոշափելի և լսողական ազդանշաններ, անհատական ուղղորդում և վարժությունների աստիճանական յուրացում։ Ուսումնասիրվում է նաև ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության անհատականացման խնդիրը՝ հաշվի առնելով ուսանողների առողջական վիճակը, տեսողության խանգարման բնույթը, ֆիզիկական պատրաստվածությունը և նախորդ շարժողական փորձը։ Կարևոր է պարբերաբար գնահատել ֆիզիկական զարգացման և շարժողական կարողությունների դինամիկան՝ համապատասխանաբար փոփոխելով ուսումնական ծրագրի բովանդակությունն ու ծանրաբեռնվածությունը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև ֆիզիկական դաստիարակության ազդեցությունը ուսանողների ինքնուրույնության, ինքնավստահության, հաղորդակցական ակտիվության և հոգեբանական բարեկեցության վրա։ Ֆիզիկական ակտիվության ճիշտ կազմակերպումը կարող է նպաստել ոչ միայն օրգանիզմի ֆունկցիոնալ հնարավորությունների զարգացմանը, այլև առօրյա կյանքում ինքնուրույն շարժվելու և սոցիալական միջավայրում ավելի ակտիվ ներգրավվելու կարողությունների ամրապնդմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հատուկ ուսումնական բաժանմունքների համար ֆիզիկական դաստիարակության ծրագրերի կատարելագործման, ուսումնական ծանրաբեռնվածության օպտիմալացման և մեթոդական ցուցումների մշակման համար։ Առաջարկվող մոտեցումները կարող են կիրառվել բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում՝ տեսողության խանգարում ունեցող ուսանողների ֆիզիկական դաստիարակության գործընթացն առավել անվտանգ, մատչելի և արդյունավետ կազմակերպելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետներին, ադապտիվ ֆիզիկական կուլտուրայի և հատուկ մանկավարժության մասնագետներին, դասախոսներին, վերականգնողական ոլորտի աշխատակիցներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։