Բողոզյան, Սոսե Փարթուղի

Literature

Աշխատանքը նվիրված է Նոր Ջուղայի գրական-մշակութային կյանքի ուսումնասիրությանը XVII–XVIII դարերում՝ ներկայացնելով այդ ժամանակաշրջանում հայկական համայնքի ձևավորած հարուստ հոգևոր, կրթական, գրական և մշակութային միջավայրը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է Նոր Ջուղան որպես հայկական սփյուռքի կարևոր մշակութային կենտրոն, որտեղ ձևավորվել և զարգացել են գրական ստեղծագործությունը, ձեռագրական ավանդույթը, կրթությունը, տպագրությունը և եկեղեցական մշակույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրական կյանքի հիմնական ուղղություններին, ստեղծագործողների գործունեությանը, ձեռագիր և տպագիր գրականության տարածմանը, ինչպես նաև հայկական մտավոր ավանդույթի պահպանման ու փոխանցման գործընթացներին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ Նոր Ջուղայի դպրոցներին, կրթական հաստատություններին, գրատներին, ձեռագրերի ստեղծման և ընդօրինակման կենտրոններին, ինչպես նաև համայնքի հոգևոր ու կրթական կառույցների ունեցած դերակատարությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տպագրական գործունեության ուսումնասիրությունը, քանի որ գիրքը և տպագրությունը կարևոր միջոցներ էին հայ մշակութային ինքնության պահպանման, գիտելիքի տարածման և տարբեր հայկական համայնքների միջև կապերի ամրապնդման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել ժամանակաշրջանի գրական ժանրերը, կրոնական և աշխարհիկ երկերը, պատմագրական ու բարոյախրատական ստեղծագործությունները, ինչպես նաև դրանցում արտացոլված հասարակական, հոգևոր և ազգային գաղափարները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Նոր Ջուղայի մշակութային կապերին Հայաստանի, Պարսկաստանի և հայկական այլ գաղթօջախների հետ, ինչպես նաև տարածաշրջանի այլ ժողովուրդների մշակութային միջավայրի ազդեցությանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու, թե ինչպես է XVII–XVIII դարերում հայկական համայնքը պահպանել և զարգացրել իր լեզվական, կրոնական ու ազգային ինքնությունը՝ միաժամանակ ձևավորելով նոր մշակութային արժեքներ և ներգրավվելով տարածաշրջանի հասարակական ու առևտրական կյանքում։ Նոր Ջուղայի գրական-մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական սփյուռքի մշակույթի պատմության, հայ գրականության զարգացման և վաղ նոր շրջանի հայկական մտավոր կյանքի առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, պատմաբաններին, հայագետներին, մշակութաբաններին, ձեռագրագետներին և հայկական սփյուռքի պատմությամբ ու մշակույթով հետաքրքրվող հետազոտողներին։