Բրուտյան, Վաչիկ Արամայիսի

Pedagogy

Իրավաբանական մանկավարժության հայեցակարգային հիմքերը ձևավորվում են իրավագիտության և մանկավարժության միջգիտակարգային փոխազդեցության արդյունքում և նպատակ ունեն սահմանել իրավական կրթության բովանդակությունը, մեթոդաբանությունը և արժեքային ուղղվածությունը։ Այս ոլորտը դիտարկում է իրավական գիտելիքների փոխանցումը ոչ միայն որպես տեղեկատվության յուրացում, այլև որպես իրավական գիտակցության, իրավական մշակույթի և իրավական վարքագծի ձևավորման գործընթաց, որտեղ կենտրոնական դեր ունեն անձի արժեքային կողմնորոշումները և հասարակության իրավական համակարգի նկատմամբ վերաբերմունքը։ Հայեցակարգային մակարդակում իրավաբանական մանկավարժությունը հիմնվում է մի քանի առանցքային սկզբունքների վրա՝ իրավականության, հումանիզմի, համակարգայնության, գիտակցված ուսուցման և պրակտիկ ուղղվածության սկզբունքներ, որոնք միասին ապահովում են ուսուցման արդյունավետությունը և կիրառական նշանակությունը։ Կարևոր բաղադրիչ է իրավական գիտակցության ձևավորումը, որը ներառում է օրենքի նկատմամբ հարգանք, իրավական նորմերի ընկալում և դրանց կիրառման կարողություն իրական սոցիալական իրավիճակներում։ Մեթոդաբանական առումով օգտագործվում են ինտերակտիվ ուսուցման ձևեր՝ իրավաբանական վերլուծություն, դատական դեպքերի մոդելավորում, քննարկումներ և խնդիրային ուսուցում, որոնք նպաստում են քննադատական մտածողության զարգացմանը և իրավական մտածողության ձևավորմանը։ Իրավաբանական մանկավարժության տեսական հիմքերը սերտորեն կապված են ընդհանուր մանկավարժական գիտության, իրավունքի փիլիսոփայության և սոցիոլոգիայի հետ, ինչը թույլ է տալիս այն դիտարկել որպես համալիր գիտական ուղղություն։ Ընդհանուր առմամբ, այս հայեցակարգային համակարգը նպատակ ունի ձևավորել իրավագիտակից, սոցիալապես պատասխանատու և իրավական մշակույթով բարձր անհատներ, որոնք կարող են արդյունավետորեն գործել իրավական պետության պայմաններում։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների իրավական գիտակցության, իրավական մշակույթի և պատասխանատու վարքագծի ձևավորմանը՝ դիտարկելով կրթական ու դաստիարակչական աշխատանքը որպես անչափահասների իրավախախտումների կանխարգելման կարևոր միջոց։ Հետազոտության առանցքում սովորողների կողմից իրենց իրավունքների, պարտականությունների և հասարակության մեջ գործող վարքականոնների գիտակցված ընկալման ձևավորումն է։ Իրավական դաստիարակությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես իրավական գիտելիքների փոխանցում, այլև որպես արժեքային կողմնորոշումների, պատասխանատվության զգացման, արդարության, փոխադարձ հարգանքի և սեփական գործողությունների հետևանքները գնահատելու կարողության զարգացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքի, դպրոցի և սոցիալական միջավայրի ազդեցությանը երեխայի իրավական սոցիալականացման գործընթացում։ Քննվում է ուսուցչի և դասղեկի դերը սովորողների հետ կանխարգելիչ աշխատանքի կազմակերպման, կոնֆլիկտային իրավիճակների խաղաղ կարգավորման, համագործակցային հարաբերությունների ձևավորման և դպրոցական միջավայրում ընդունելի վարքի սկզբունքների ամրապնդման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում իրավական կրթության բովանդակության և սովորողների տարիքային առանձնահատկությունների համապատասխանության հարցը, քանի որ իրավական հասկացությունների արդյունավետ յուրացումը պահանջում է դրանց ներկայացում հասկանալի և իրական կյանքին առնչվող իրավիճակների միջոցով։ Դիտարկվում են քննարկումների, իրավիճակային առաջադրանքների, դերային վարժությունների, խմբային աշխատանքի և այլ ակտիվ մանկավարժական մեթոդների հնարավորությունները, որոնք նպաստում են ոչ միայն գիտելիքի յուրացմանը, այլև որոշումների ընդունման ու պատասխանատու վարքի հմտությունների զարգացմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դպրոցական միջավայրում բռնության, հակասոցիալական վարքի, կարգապահական խնդիրների և հասակակիցների միջև կոնֆլիկտների կանխարգելման ընդհանուր մանկավարժական մոտեցումներին։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է ընտանիքի, կրթական հաստատության և համապատասխան մասնագետների համագործակցությունը՝ հատկապես վարքային դժվարությունների կամ սոցիալական ռիսկերի դեպքում։ Իրավախախտումների կանխարգելումը դիտարկվում է որպես երկարաժամկետ և համակարգային գործընթաց, որի արդյունավետությունը կախված է ոչ միայն վերահսկողությունից, այլև երեխայի սոցիալական պատասխանատվության և իրավական ինքնագիտակցության զարգացումից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, իրավական կրթության, սոցիալականացման և կանխարգելիչ աշխատանքի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել դպրոցականների իրավական դաստիարակության նշանակությունը օրինապահ, պատասխանատու և հասարակական հարաբերություններին գիտակցաբար մասնակցող անձի ձևավորման գործում։