Դադյան, Իշխան Յուրիկի

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է անգլալեզու մանկագրության մեջ երազի գեղարվեստական գործառույթների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես պատումի կառուցման և լեզվաոճական արտահայտչականության կարևոր միջոց։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն ձևերի վրա, որոնց միջոցով երազային դրվագները ներգրավվում են ստեղծագործության սյուժետային կառուցվածքի մեջ, նպաստում գործողությունների զարգացմանը, կերպարների ներաշխարհի բացահայտմանը և իրական ու երևակայական աշխարհների միջև անցումների կազմակերպմանը։ Երազը դիտարկվում է ոչ միայն որպես առանձին թեմատիկ տարր, այլև որպես բազմագործառույթ գրական հնար, որը հնարավորություն է տալիս հեղինակին ազատորեն փոխել պատումի տարածաժամանակային սահմանները, ստեղծել անսովոր իրավիճակներ և երեխայի ընկալմանը համապատասխան գեղարվեստական աշխարհներ։ Քննության են առնվում իրականության, երևակայության, հեքիաթայինի և երազայինի փոխհարաբերությունները՝ պարզելու, թե ինչպես են դրանց սահմանների միտումնավոր խախտումը կամ միաձուլումը ձևավորում ստեղծագործության յուրահատուկ պատումային տրամաբանությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում երազային դրվագների սյուժետային գործառույթներին․ դրանք կարող են նախապատրաստել հետագա իրադարձությունները, արտահայտել կերպարի վախերը, ցանկությունները և սպասումները, վերաիմաստավորել արդեն կատարված դեպքերը կամ ստեղծել այլընտրանքային իրականություն։ Կարևորվում է նաև երազի դերը մանկական կերպարի հոգեբանական աշխարհի ներկայացման գործում, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս անուղղակի ձևով արտահայտել այնպիսի զգացումներ և մտքեր, որոնք սովորական պատումում կարող են բացահայտ չարտահայտվել։ Պատումաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են պատմողի դիրքը, տեսանկյունի փոփոխությունները, ժամանակային հաջորդականության խախտումները, կրկնությունները, կանխազգացումները և իրականությունից երևակայական տարածք անցնելու կառուցվածքային միջոցները։ Լեզվաոճական վերլուծության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, պատկերավոր արտահայտություններին, փոխաբերություններին, համեմատություններին, խորհրդանիշներին, կրկնություններին և հնչերանգային առանձնահատկություններին, որոնց միջոցով ստեղծվում է երազային մթնոլորտ։ Դիտարկվում են նաև անորոշության, արտասովորության և պայմանականության լեզվական ցուցիչները, որոնք ընթերցողին օգնում են տարբերակել կամ, հակառակը, միտումնավոր չտարբերակել իրական և երևակայական իրադարձությունները։ Մանկագրության առանձնահատկությունների համատեքստում կարևորվում է երեխայի երևակայության, աշխարհընկալման և լեզվական փորձի հաշվառումը։ Երազային պատումը կարող է ընդլայնել սովորական իրականության սահմանները և հնարավորություն տալ բարդ գաղափարներն ու զգացմունքային իրավիճակները ներկայացնել երեխայի համար հասանելի խորհրդանշական ու պատկերավոր ձևերով։ Առանձին նշանակություն է տրվում ֆանտաստիկ կերպարների, անսովոր տարածությունների, փոխակերպումների և իրականության տրամաբանական կանոնների խախտման կիրառմանը, որոնք հաճախ կազմում են երազային պատումի գեղարվեստական հիմքը։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր հեղինակների կողմից կիրառվող ընդհանուր օրինաչափություններն ու անհատական ոճական լուծումները, ինչպես նաև հետևել երազային մոտիվի գործառույթների փոփոխությանը մանկագրության տարբեր ժանրերում և ժամանակաշրջաններում։ Երազը կարող է հանդես գալ որպես հեքիաթային արկածի կազմակերպման միջոց, հոգեբանական ինքնաճանաչման տարածք, խորհրդանշական ուղերձի կրող կամ ստեղծագործության կառուցվածքը միավորող պատումային սկզբունք։ Աշխատության կարևորությունը պայմանավորված է գրականագիտական և լեզվաբանական մոտեցումների համադրմամբ, որը հնարավորություն է տալիս միևնույն երևույթը դիտարկել ինչպես ստեղծագործության կառուցվածքի, այնպես էլ լեզվական իրականացման մակարդակում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել անգլալեզու գրականության, մանկագրության, պատումաբանության, ոճագիտության, տեքստի լեզվաբանության և գրական պոետիկայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, բանասերների, դասախոսների և ուսանողների համար։