Դավթյան, Գայանե Արմենի

Literature

Աշխատությունը նվիրված է արգենտինացի գրող Խուլիո Կորտասարի արձակում պատմվածքի ժանրի զարգացման առանձնահատկությունների, կառուցվածքային փոփոխությունների և գեղարվեստական նորարարությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրողի ստեղծագործական տարբեր փուլերում կարճ արձակի ձևափոխման ընթացքն է՝ վաղ շրջանի համեմատաբար ավանդական պատմողական կառուցվածքներից մինչև իրականության և երևակայականի սահմանները խախտող բարդ ու փորձարարական ձևերը։ Քննության են առնվում սյուժեի կազմակերպման, ժամանակի և տարածության կառուցման, պատմողի դիրքի, կերպարների համակարգի, կոմպոզիցիայի և լեզվաոճական միջոցների փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում առօրյա իրականության մեջ անսպասելի, խորհրդավոր կամ ֆանտաստիկ տարրերի ներթափանցման եղանակներին, որոնց միջոցով սովորական իրավիճակը աստիճանաբար ձեռք է բերում բազմիմաստ և անորոշ բնույթ։ Ուսումնասիրվում է նաև բաց ավարտի նշանակությունը, երբ հեղինակը խուսափում է իրադարձությունների միանշանակ բացատրությունից և ընթերցողին ներգրավում է ստեղծագործության իմաստային կառուցման գործընթացում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պատմողական հեռանկարի փոփոխականությունը, ժամանակային հաջորդականության խախտումը և տարբեր իրականությունների զուգահեռ ներկայացումը, որոնք պատմվածքի ավանդական կառուցվածքին հաղորդում են նոր հնարավորություններ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գրողի ստեղծագործություններում խաղի սկզբունքին, ինտերտեքստային կապերին, խորհրդանշական պատկերներին և լեզվական փորձարարությանը՝ բացահայտելով դրանց դերը ժանրային նորացման գործընթացում։ Պատմվածքների համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու հեղինակի գեղարվեստական մտածողության զարգացմանը և պարզելու, թե ինչպես են նրա ստեղծագործական որոնումները փոխում կարճ արձակի ձևային ու բովանդակային սահմանները։ Կորտասարի ժանրային փորձարարությունները դիտարկվում են նաև լատինաամերիկյան և համաշխարհային գրականության զարգացման համատեքստում՝ ընդգծելով նրա ներդրումը XX դարի պատմվածքի նոր գեղագիտության ձևավորման մեջ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը պատմվածքը ներկայացնում է ոչ թե որպես անփոփոխ գրական ձև, այլ որպես շարունակաբար վերափոխվող ժանր, որի միջոցով գրողը փորձարկում է պատմողական նոր ռազմավարություններ և վերաիմաստավորում իրականության, երևակայության, ժամանակի ու ընթերցողի փոխհարաբերությունները։