Գաբրիելյան, Արմեն Սեյրանի

Economics

Աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսության կայունացման հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության զարգացման փորձի օրինակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն տնտեսական, ինստիտուցիոնալ և սոցիալական գործոնները, որոնք պայմանավորում են անցումային փուլում տնտեսության կայունացման գործընթացը, ինչպես նաև գնահատել տնտեսական քաղաքականության միջոցով առկա խնդիրների հաղթահարման հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են տնտեսության համակարգային վերափոխման առանձնահատկությունները, շուկայական հարաբերությունների ձևավորման ընթացքը, սեփականության հարաբերությունների փոփոխությունը և տնտեսական կառավարման նոր մեխանիզմների հաստատումը։ Ուսումնասիրվում են անցումային տնտեսություններին բնորոշ մակրոտնտեսական հիմնական խնդիրները՝ գնաճային գործընթացները, արտադրության և ներդրումային ակտիվության փոփոխությունները, գործազրկությունը, պետական ֆինանսների հավասարակշռությունը, արտաքին տնտեսական կախվածությունը և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովումը։ ՀՀ տնտեսության օրինակով դիտարկվում են տնտեսական վերափոխումների ընթացքում ձևավորված կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը տնտեսական աճի և կայունության վրա, ինչպես նաև տնտեսության տարբեր ոլորտների զարգացման անհամաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական տնտեսական քաղաքականության գործիքներին՝ հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, ձեռնարկատիրության խթանմանը, մրցակցային միջավայրի ձևավորմանը և կառուցվածքային բարեփոխումների իրականացմանը։ Աշխատության մեջ կարևորվում է նաև ինստիտուցիոնալ միջավայրի դերը, քանի որ արդյունավետ շուկայական ինստիտուտների, սեփականության իրավունքների պաշտպանության, տնտեսական մրցակցության և իրավական կանխատեսելիության ապահովումը կարևոր նախապայմաններ են կայուն տնտեսական զարգացման համար։ Հետազոտության շրջանակում քննարկվում են սոցիալական խնդիրները ևս, մասնավորապես զբաղվածության, եկամուտների բաշխման, աղքատության և սոցիալական պաշտպանության հարցերը, որոնք անցումային փոփոխությունների ընթացքում կարող են էական ազդեցություն ունենալ հասարակության բարեկեցության վրա։ Կայունացումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կարճաժամկետ մակրոտնտեսական հավասարակշռության ապահովման գործընթաց, այլև որպես երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման համար անհրաժեշտ ինստիտուցիոնալ և կառուցվածքային հիմքերի ստեղծման համակարգ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համադրել տեսական մոտեցումները և ՀՀ տնտեսության զարգացման առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով տնտեսական կայունության ապահովման խոչընդոտները և հնարավոր լուծումների ուղղությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող մասնագետների, տնտեսագետների, ֆինանսիստների, վերլուծաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և տնտեսագիտական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։ Աշխատանքը կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ տնտեսական բարեփոխումների առաջնահերթությունների որոշման, մակրոտնտեսական քաղաքականության կատարելագործման և կայուն ու հավասարակշռված տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների մշակման համար։