Գապրանեան-Մելքոնեան Սեդա

Գապրանեան-Մելքոնեան Սեդա

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

1960-80-ական թուականներու լիբանանահայ արձակը

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի լիբանանահայ արձակի զարգացման օրինաչափությունների, թեմատիկ ուղղությունների, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և պատմամշակութային հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրական միջավայրն է, որը ձևավորվել է հայկական սփյուռքի կարևոր մշակութային կենտրոններից մեկում և զարգացել տեղական հասարակական իրականության, հայկական համայնքային կյանքի ու համասփյուռքյան մշակութային գործընթացների փոխազդեցությամբ։ Քննվում են արձակագիրների ստեղծագործություններում արտահայտված ազգային ինքնության, պատմական հիշողության, հայրենազրկման, սփյուռքյան կեցության, սերունդների հարաբերությունների, լեզվական ու մշակութային ինքնապահպանման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անհատի և համայնքի փոխհարաբերությանը, օտար միջավայրում հայկական ինքնության պահպանման հոգեբանական ու մշակութային բարդություններին, ինչպես նաև հայրենիքի մասին հիշողության և նոր բնակավայրին պատկանելու զգացողության համատեղ դրսևորումներին։ Դիտարկվում է լիբանանյան հասարակական ու քաղաքական միջավայրի ազդեցությունը գրական թեմաների և կերպարային համակարգերի ձևավորման վրա՝ հատկապես այն պատմական փոփոխությունների համատեքստում, որոնք անմիջականորեն անդրադարձել են համայնքային առօրյային և ստեղծագործական կյանքին։ Վերլուծվում են պատմվածքի, վիպակի, վեպի և արձակ այլ ձևերի զարգացման առանձնահատկությունները, հեղինակային պատումի կառուցվածքը, կերպարակերտման սկզբունքները, հոգեբանական վերլուծության եղանակները և լեզվաոճական նորարարությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արևմտահայերենի գեղարվեստական հնարավորությունների ուսումնասիրությունը՝ որպես ոչ միայն հաղորդակցության միջոց, այլև մշակութային հիշողության ու ինքնության կրող։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ավանդական և արդիական գրական մտածողության փոխհարաբերությանը, մոդեռնիստական ու նորարարական միտումների ներթափանցմանը և սփյուռքահայ գրականության մեջ ձևավորված նոր գեղագիտական որոնումներին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գրական մամուլի, հրատարակչական գործունեության և մտավորական շրջանակների նշանակությանը գրական կյանքի կազմակերպման ու հեղինակների ստեղծագործությունների տարածման գործում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը լիբանանահայ արձակը ներկայացնում է որպես սփյուռքահայ գրականության ինքնատիպ և բազմաշերտ երևույթ՝ բացահայտելով դրա կապը պատմական հիշողության, ինքնության, լեզվի, համայնքային կյանքի և ժամանակաշրջանի հասարակական փոխակերպումների հետ։

Updated: 2026-09-22
1960-80-ական թուականներու լիբանանահայ արձակը

Free

Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more