Ղանբարի, Մոհամմադ

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի բարբառային համակարգի առանձին տարածքային խոսվածքի համակողմանի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բարբառի հնչյունական, բառագիտական, ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գրական հայերենի ու հարակից բարբառների հետ դրա ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձայնավորների և բաղաձայնների համակարգին, պատմական հնչյունափոխություններին, շեշտադրությանը և կենդանի խոսքում դրսևորվող արտասանական առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են գոյականի, ածականի, դերանվան, բայի և մյուս խոսքի մասերի ձևաբանական հատկանիշները, հոլովման ու խոնարհման ձևերը, ժամանակային և եղանակային համակարգերը, ինչպես նաև բարբառին բնորոշ քերականական կառուցվածքները։ Բառապաշարի ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են տեղական բառերը, հնաբանությունները, փոխառությունները, դարձվածային միավորները և առօրյա կյանքի տարբեր ոլորտներին վերաբերող բառաշերտերը։ Քննարկվում են նաև նախադասությունների կառուցման և բառերի կապակցման առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով խոսվածքի շարահյուսական ինքնատիպ գծերը։ Բարբառային նյութը դիտարկվում է պատմական և տարածքային համատեքստում, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզելու դրա տեղը հայերենի բարբառների համակարգում և հետևելու լեզվական որոշ երևույթների զարգացման ընթացքին։ Կարևորվում է կենդանի խոսքի, բանավոր պատմությունների, ժողովրդական արտահայտությունների և այլ լեզվական նյութերի գրանցումն ու պահպանումը՝ որպես լեզվամշակութային ժառանգության արժեքավոր աղբյուր։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է հայերենի տարածքային տարբերակների պատմության և կառուցվածքի առավել ամբողջական ճանաչմանը և կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բարբառագետների, հայագետների, ազգագրագետների, բանահավաքների, հետազոտողների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։