Ղանթարչյան, Լիլիթ Ռուբենի

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալապես անապահով բնակչության խմբերի կենսամակարդակի բարձրացման գործում պետական կարգավորման դերի, կիրառվող սոցիալ-տնտեսական մեխանիզմների և դրանց կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սոցիալական խոցելիության պատճառների, աղքատության և եկամուտների անհավասարության դրսևորումների, ինչպես նաև բնակչության տարբեր խմբերի սոցիալական պաշտպանության անհրաժեշտության գնահատումն է։ Կենսամակարդակը դիտարկվում է որպես բազմագործոն հասկացություն, որը ներառում է ոչ միայն տնային տնտեսությունների եկամուտներն ու սպառման հնարավորությունները, այլև աշխատանքի, կրթության, առողջապահության, բնակարանային պայմանների և հիմնական սոցիալական ծառայությունների հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական սոցիալական քաղաքականության այն գործիքներին, որոնք ուղղված են անապահովության հետևանքների մեղմմանը և մարդկանց տնտեսական ինքնուրույնության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Դրանց շրջանակում կարող են դիտարկվել սոցիալական աջակցության ծրագրերը, նպաստների և այլ փոխանցումների համակարգերը, զբաղվածության խթանման միջոցառումները, մասնագիտական կրթության հնարավորությունները և սոցիալական ծառայությունների կազմակերպումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է սոցիալական աջակցության հասցեականության և արդյունավետության գնահատումը՝ պարզելու համար, թե պետական միջոցներն ինչ չափով են հասնում առավել խոցելի խմբերին և նպաստում նրանց կենսապայմանների կայուն բարելավմանը։ Քննության առարկա կարող են լինել նաև սոցիալական ծրագրերի ֆինանսավորման, կառավարման, շահառուների ընտրության և տարբեր պետական ու տեղական կառույցների միջև համագործակցության խնդիրները։ Կարևորվում է պասիվ սոցիալական աջակցության և ակտիվ սոցիալական քաղաքականության համադրումը, երբ եկամտային օժանդակությանը զուգահեռ ստեղծվում են աշխատանքի շուկա մուտք գործելու, մասնագիտական կարողություններ զարգացնելու և երկարաժամկետ տնտեսական ինքնաբավություն ապահովելու հնարավորություններ։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել տարածքային անհավասարություններին և քաղաքային ու գյուղական բնակավայրերում սոցիալական ծառայությունների հասանելիության տարբերություններին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական քաղաքականության, հանրային ֆինանսների, աշխատանքի տնտեսագիտության և պետական կառավարման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով սոցիալապես անապահով բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման պետական մեխանիզմների արդյունավետությունը և սոցիալական պաշտպանության համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։