Ղարախանյան, Գեղամ Հակոբի

Ղարախանյան, Գեղամ Հակոբի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Law

Հայաստանի ընտանեկան իրավունքի զարգացման պատմությունը 20-րդ դարում

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի ընտանեկան իրավունքի ձևավորման և զարգացման պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը 20-րդ դարի ընթացքում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ընտանեկան հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմերի փոփոխությունն է, դրանց կապը տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական և տնտեսական գործընթացների հետ, ինչպես նաև ընտանիքի, ամուսնության, ծնողական իրավունքների և երեխաների պաշտպանության վերաբերյալ իրավական պատկերացումների վերափոխումը։ 20-րդ դարը Հայաստանի համար առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ժամանակաշրջան էր, քանի որ դարասկզբին տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ստեղծումը, խորհրդայնացումը, Խորհրդային Միության իրավական համակարգի ձևավորումը և հետագայում անկախ Հայաստանի Հանրապետության ստեղծումը հանգեցրին ընտանեկան իրավունքի կարգավորման սկզբունքների էական փոփոխությունների։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են տարբեր պատմական փուլերում ձևավորվել ամուսնության կնքման և լուծման, ամուսինների իրավունքների ու պարտականությունների, ծնողների և երեխաների փոխհարաբերությունների, որդեգրման, խնամակալության և ընտանիքի գույքային հարաբերությունների իրավական կարգավորումները։ Առանձին նշանակություն ունի խորհրդային ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ տարիներին ընտանեկան իրավունքը զարգանում էր խորհրդային իրավական ընդհանուր սկզբունքների շրջանակում։ Փոխվում էին ավանդական ընտանեկան հարաբերությունների իրավական ընկալումները, ամուսնությունը աստիճանաբար ստանում էր քաղաքացիական-իրավական գրանցման առավել հստակ ձև, իսկ կնոջ և տղամարդու իրավահավասարության, երեխաների պաշտպանության և ընտանիքի պետական պաշտպանության սկզբունքները ամրագրվում էին օրենսդրական մակարդակում։ Միաժամանակ ընտանեկան իրավունքի զարգացումը կապված էր հասարակության աշխարհիկացման, կանանց սոցիալական և տնտեսական դերի փոփոխության և ընտանիքի նկատմամբ պետության քաղաքականության հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր ժամանակաշրջանների օրենսդրության համեմատական ուսումնասիրությունը, որը թույլ է տալիս բացահայտել իրավական կարգավորման շարունակականությունն ու փոփոխությունները։ Այդ համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի տարածքում գործող իրավական ակտերը, խորհրդային ընտանեկան օրենսդրությունը և անկախությունից հետո ձևավորվող ազգային իրավական համակարգը։ Հատկապես կարևոր է 1991 թվականից հետո տեղի ունեցած անցումը, երբ Հայաստանի Հանրապետությունը սկսեց կառուցել սեփական իրավական համակարգը և ընտանեկան հարաբերությունների կարգավորումը հարմարեցնել նոր սահմանադրական և սոցիալ-տնտեսական պայմաններին։ Այս փուլում ընտանեկան իրավունքը ավելի հստակ կապվեց մարդու իրավունքների, անձի արժանապատվության, ամուսնության ազատության, երեխայի լավագույն շահի և ընտանիքի պաշտպանության ժամանակակից սկզբունքների հետ։ Պատմական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, որ ընտանեկան իրավունքը զարգանում է ոչ թե մեկուսացված, այլ հասարակական արժեքների և սոցիալական հարաբերությունների փոփոխության հետ փոխկապակցված։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է 20-րդ դարում Հայաստանի ընտանեկան իրավունքի էվոլյուցիան՝ բացահայտելով դրա հիմնական փուլերը, իրավական սկզբունքների փոփոխությունները և օրենսդրական զարգացման ուղղությունները։ Թեման կարևոր է ինչպես իրավունքի պատմության ուսումնասիրության, այնպես էլ ժամանակակից ընտանեկան իրավունքի ձևավորման նախադրյալները հասկանալու համար, քանի որ անցյալի իրավական փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ներկայիս ընտանեկան իրավակարգավորման սկզբունքների և դրանց ձևավորման պատմական հիմքերի մասին։

Updated: 2026-09-17
Հայաստանի ընտանեկան իրավունքի զարգացման պատմությունը 20-րդ դարում

Free

Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more