Ղազարյան, Արթուր Սերգեյի

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի արժեթղթերի շուկայում դեպոզիտարիայի, քլիրինգի և հաշվարկների համակարգերի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի կենտրոնում ֆինանսական շուկայի այն կարևորագույն ենթակառուցվածքներն են, որոնք ապահովում են արժեթղթերի գործարքների գրանցումը, սեփականության իրավունքի հաշվառումը, գործարքների փոխադարձ պարտավորությունների որոշումը և դրանց վերջնական կատարումը։ Դեպոզիտարիայի համակարգը կարևոր դեր է կատարում արժեթղթերի կենտրոնացված հաշվառման և սեփականության իրավունքի հաստատման գործում, մինչդեռ քլիրինգային և հաշվարկային մեխանիզմները նպաստում են գործարքների պարտավորությունների ճիշտ, ժամանակին և անվտանգ կատարմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել այդ համակարգերի կառուցվածքը, գործողության սկզբունքները, մասնակիցների փոխհարաբերությունները և Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի զարգացման վրա դրանց ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնք կարող են սահմանափակել շուկայի արդյունավետությունը՝ տեխնիկական և կազմակերպական ենթակառուցվածքների անկատարությունից մինչև գործարքների արագության, հուսալիության, թափանցիկության և ռիսկերի կառավարման հարցերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև միջազգային փորձի դիտարկումը և դրա համադրումը Հայաստանի շուկայի առանձնահատկությունների հետ։ Ժամանակակից արժեթղթերի շուկաներում դեպոզիտարային, քլիրինգային և հաշվարկային գործընթացների թվայնացումը, ավտոմատացումը և միասնական համակարգերի կիրառումը կարող են էապես բարձրացնել գործարքների արդյունավետությունը և նվազեցնել գործառնական ու հաշվարկային ռիսկերը։ Այդ համատեքստում աշխատանքը կարող է անդրադառնալ էլեկտրոնային հաշվառման, տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրման, գործարքների ավտոմատ մշակման, մասնակիցների միջև տեղեկատվության փոխանակման և անվտանգության ապահովման խնդիրներին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ռիսկերի կառավարման հարցը, քանի որ արժեթղթերի գործարքների վերջնական հաշվարկների հուսալիությունը անմիջականորեն կապված է ամբողջ ֆինանսական համակարգի կայունության հետ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են ուղղված լինել համակարգի կազմակերպական և տեխնոլոգիական կատարելագործմանը, գործարքների իրականացման արագության բարձրացմանը, ծախսերի նվազեցմանը, շուկայի մասնակիցների համար ծառայությունների հասանելիության ընդլայնմանը և ներդրողների վստահության ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ֆինանսական շուկաների մասնագետներին, տնտեսագետներին, բանկային և ներդրումային ոլորտի ներկայացուցիչներին, արժեթղթերի շուկայի մասնակիցներին, պետական կարգավորող մարմիններին, ինչպես նաև ֆինանսների և տնտեսագիտության ոլորտի ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր է Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի ինստիտուցիոնալ և տեխնոլոգիական զարգացման տեսանկյունից՝ փորձելով բացահայտել դեպոզիտարիայի, քլիրինգի և հաշվարկների գործող համակարգերի հիմնական խնդիրները և ներկայացնել դրանց արդյունավետության, հուսալիության ու միջազգային չափանիշներին համապատասխանության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։