Books by this author (1)
Pedagogy
Մանկավարժական մասնագիտական ներուժի ձևավորման և զարգացման ուղղությունները Հայաստանի Հանրապետության կրթության ոլորտում
Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կրթության ոլորտում մանկավարժական մասնագիտական ներուժի ձևավորման և զարգացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի կենտրոնում ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածության, շարունակական զարգացման, մանկավարժական կարողությունների կատարելագործման և կրթական փոփոխություններին համապատասխանելու հիմնախնդիրներն են։ Ժամանակակից կրթական համակարգում ուսուցչի դերը չի սահմանափակվում գիտելիքի փոխանցմամբ․ մանկավարժը հանդես է գալիս որպես սովորողի զարգացման կազմակերպիչ, կրթական միջավայրի ձևավորող, խորհրդատու և նորարարական մեթոդների կիրառող։ Հետևաբար կրթության որակի բարձրացումը անմիջականորեն կապված է մանկավարժական մասնագիտական ներուժի նպատակային ձևավորման և արդյունավետ օգտագործման հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստման համակարգը, մանկավարժական կրթության բովանդակությունը, տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև մանկավարժական պրակտիկայի կազմակերպման արդյունավետությունը։ Կարևոր ուղղություն է ուսուցիչների շարունակական մասնագիտական զարգացումը, որը հնարավորություն է տալիս թարմացնել մասնագիտական գիտելիքները, յուրացնել ժամանակակից դասավանդման մեթոդներ և արձագանքել կրթության ոլորտում տեղի ունեցող փոփոխություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի թվային տեխնոլոգիաների և նորարարական կրթական գործիքների կիրառման կարողությունների զարգացումը։ Թվայնացման պայմաններում ուսուցիչը պետք է կարողանա ոչ միայն օգտագործել տեխնիկական միջոցներ, այլև դրանք նպատակային ներառել ուսումնական գործընթացում՝ բարձրացնելով դասավանդման արդյունավետությունը և սովորողների ներգրավվածությունը։ Մանկավարժական ներուժի զարգացման կարևոր բաղադրիչ է նաև ներառական կրթության սկզբունքների կիրառումը։ Ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստվածությունը պետք է հնարավորություն տա աշխատել տարբեր կրթական կարիքներ ունեցող սովորողների հետ, ապահովել անհատական մոտեցում և ձևավորել անվտանգ ու աջակցող կրթական միջավայր։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև մանկավարժի մասնագիտական մոտիվացիայի, աշխատանքի պայմանների, սոցիալական և մասնագիտական հեղինակության, կարիերայի զարգացման հնարավորությունների և աշխատանքի գնահատման համակարգերի խնդիրներին։ Ուսուցչի մասնագիտական ներուժը կախված է ոչ միայն անհատական գիտելիքներից ու հմտություններից, այլև այն հաստատության միջավայրից, որտեղ նա աշխատում է։ Այդ պատճառով կարևոր են դպրոցների կառավարման արդյունավետությունը, մասնագիտական համագործակցության մշակույթը, փորձի փոխանակումը, մենթորությունը և մանկավարժական համայնքների ձևավորումը։ Հայաստանի կրթության ոլորտի օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել առկա ձեռքբերումներն ու խնդիրները, գնահատել մանկավարժական կադրերի պատրաստման և վերապատրաստման գործող մոտեցումները և առանձնացնել զարգացման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Այդ ուղղությունների շարքում կարող են ընդգրկվել ուսուցիչների նախնական և շարունակական կրթության փոխկապակցումը, գործնական հմտությունների ամրապնդումը, վերապատրաստման ծրագրերի անհատականացումը, թվային և հետազոտական կարողությունների զարգացումը, նորարարական մանկավարժական փորձի տարածումը և մասնագիտական գնահատման համակարգերի կատարելագործումը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել նաև երիտասարդ մասնագետների ներգրավմանն ու դպրոցում նրանց մասնագիտական կայացմանը, քանի որ կրթական համակարգի երկարաժամկետ կայունության համար կարևոր է նոր սերնդի որակյալ մանկավարժական կադրերի ձևավորումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի համակարգված կերպով ներկայացնել Հայաստանի կրթության ոլորտում մանկավարժական մասնագիտական ներուժի ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրները և առաջարկել դրանց լուծման հնարավոր ուղիներ։ Թեման ունի կարևոր գործնական նշանակություն, քանի որ որակյալ մանկավարժական ներուժի ձևավորումը կրթության արդյունավետության, սովորողների ուսումնառության արդյունքների բարելավման և կրթական համակարգի երկարաժամկետ զարգացման հիմնական նախապայմաններից է։
Updated: 2026-09-13