Հարությունյան, Ավագ Արամայիսի

History

Պատմագիտական և քաղաքական մտքի պատմության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևրի հաշտության պայմանագրի նախապատրաստման ու ստորագրման գործընթացների արտացոլմանը հայ հասարակական-քաղաքական մտքում 1919–1920 թվականներին՝ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության և հետպատերազմյան միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված աշխարհաքաղաքական իրադրությունը, Հայկական հարցի քննարկումները Փարիզի խաղաղության վեհաժողովում և հայկական քաղաքական շրջանակների ակնկալիքները միջազգային դիվանագիտությունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին ստորագրված Սևրի պայմանագրի՝ Հայաստանին վերաբերող դրույթներին, դրանց քաղաքական նշանակությանը և հայ հասարակության տարբեր շերտերում առաջացրած արձագանքներին։ Վերլուծվում են հայկական քաղաքական կուսակցությունների, պետական գործիչների, մտավորականների և հասարակական կազմակերպությունների դիրքորոշումները Հայաստանի սահմանների, անկախ պետականության ամրապնդման և ազգային իրավունքների միջազգային ճանաչման վերաբերյալ։ Քննարկվում են հայկական մամուլում, հրապարակախոսության մեջ և քաղաքական ելույթներում արտահայտված գնահատականները, ինչպես նաև Սևրի պայմանագրի իրականացման հնարավորությունների շուրջ ձևավորված տեսակետներն ու տարաձայնությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ժամանակաշրջանի դիվանագիտական փաստաթղթերը, պետական որոշումները, քաղաքական նամակագրությունը, մամուլի հրապարակումները և հուշագրական աղբյուրները։ Անդրադարձ է կատարվում Սևրի պայմանագրի շուրջ ձևավորված քաղաքական սպասումներին, դրանց առնչությանը Հայաստանի Հանրապետության արտաքին քաղաքականությանը և 1920 թվականի ռազմաքաղաքական զարգացումների ազդեցությանը հայկական հասարակական մտքի վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց նորագույն պատմության, Հայկական հարցի, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության, միջազգային հարաբերությունների և հայ հասարակական-քաղաքական մտքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։