Հարությունյան, Հայկ Գրիգորի

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Ալավերդու պղնձաձուլական արտադրության ընթացքում առաջացած արդյունաբերական թափոնների երկրորդային օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրմանը՝ ստորգետնյա հանքային փորվածքների լցման համար նախատեսված լցոնային նյութերի ստեղծման նպատակով։ Հետազոտության կենտրոնում մետալուրգիական թափոնների ֆիզիկական, քիմիական, հանքաբանական և տեխնոլոգիական հատկությունների գնահատումն է՝ պարզելու դրանց պիտանիությունը հանքարդյունաբերական նշանակության կոմպոզիցիոն նյութերի բաղադրության մեջ կիրառելու համար։ Ուսումնասիրվում են թափոնների հատիկաչափական կառուցվածքը, խտությունը, կապակցող նյութերի հետ փոխազդեցության ընդհանուր առանձնահատկությունները և դրանց ազդեցությունը ձևավորվող լցոնային զանգվածի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այնպիսի նյութերի ձևավորմանը, որոնք համապատասխան պայմաններում կարող են ապահովել լցված տարածքի անհրաժեշտ կայունությունը և նպաստել ստորգետնյա դատարկությունների անվտանգ կառավարմանը։ Կարևորվում են լցոնային զանգվածի ամրության ձևավորումը, կառուցվածքային կայունությունը, ջրի նկատմամբ վարքագիծը և ժամանակի ընթացքում հատկությունների փոփոխությունը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր բաղադրությամբ նյութերի համեմատական գնահատում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել արդյունաբերական թափոնների օգտագործման տեխնոլոգիական նպատակահարմարությունը՝ առանց կոնկրետ արտադրական բաղադրատոմսերի կամ գործառնական պարամետրերի սահմանման։ Առանձին ուղղություն է թափոնների հնարավոր բնապահպանական ազդեցության գնահատումը, քանի որ մետալուրգիական ծագման նյութերի երկրորդային օգտագործման դեպքում կարևոր է հաշվի առնել դրանցում պարունակվող բաղադրիչների կայունությունը և շրջակա միջավայրի հետ հնարավոր փոխազդեցությունները։ Այս տեսանկյունից արդյունաբերական թափոնների ներգրավումը նոր նյութերի արտադրության մեջ դիտարկվում է ոչ միայն որպես հումքային ռեսուրսների խնայողության, այլև թափոնների կուտակման ծավալների և դրանց հետ կապված բնապահպանական ծանրաբեռնվածության նվազեցման հնարավոր ուղղություն։ Կարևոր է նաև տեխնիկատնտեսական գնահատումը, որը հնարավորություն է տալիս համադրել տեղական երկրորդային հումքի օգտագործման առավելությունները դրա նախապատրաստման, տեղափոխման և վերահսկման պահանջների հետ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է հանքարդյունաբերության, մետալուրգիական թափոնների վերամշակման, նյութագիտության և բնապահպանական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել պղնձաձուլական արտադրության մնացորդային նյութերի օգտակար վերագործարկման հնարավորությունները ստորգետնյա հանքային տարածքների լցման համակարգերում։