Books by this author (1)
Literature
A history of Armenian literature
Աշխատությունը նվիրված է հայ գրականության ծագման, պատմական զարգացման, գեղարվեստական ուղղությունների ձևավորման և գրական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ հայ ժողովրդի մշակութային, հասարակական և հոգևոր կյանքի պատմության համատեքստում։ Գրքում ներկայացվող թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հայ գրականության զարգացման հիմնական ժամանակաշրջանները՝ սկսած հնագույն բանավոր ստեղծագործություններից և գրավոր մշակույթի սկզբնավորումից մինչև միջնադարյան, նոր և նորագույն գրականության ձևավորումն ու զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայոց գրերի ստեղծման պատմական նշանակությանը, թարգմանական գրականության սկզբնավորմանը, հինգերորդ դարի մշակութային վերելքին և հայ մատենագրության ձևավորման գործընթացներին։ Քննության են առնվում վաղ միջնադարի պատմագրական, աստվածաբանական, փիլիսոփայական և գեղարվեստական երկերի առանձնահատկությունները, դրանց գաղափարական բովանդակությունը և նշանակությունը ազգային ինքնության պահպանման ու զարգացման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում հայ պատմիչների, բանաստեղծների, փիլիսոփաների և հոգևոր հեղինակների ստեղծագործական ժառանգությանը, նրանց գրական մտածողության առանձնահատկություններին և հայ գրավոր մշակույթի զարգացման մեջ ունեցած ներդրմանը։ Ուսումնասիրվում են միջնադարյան հայ գրականության հիմնական ժանրերը, կրոնական և աշխարհիկ գրականության փոխհարաբերությունները, շարականագրության, տաղերգության, առակագրության և պատմագրության զարգացման օրինաչափությունները։ Կարևորվում են Գրիգոր Նարեկացու, Ներսես Շնորհալու, Ֆրիկի, Հովհաննես Թլկուրանցու, Նահապետ Քուչակի և այլ հեղինակների ստեղծագործությունների գեղարվեստական առանձնահատկությունները, մարդասիրական գաղափարները, լեզվական արտահայտչամիջոցները և գրական ավանդույթների զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են նաև հայկական ժողովրդական բանահյուսության, էպիկական ստեղծագործությունների, ավանդությունների, հեքիաթների և ժողովրդական երգարվեստի կապերը գրավոր գրականության հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նոր շրջանի հայ գրականության ձևավորմանը, լուսավորական գաղափարների տարածմանը, աշխարհաբարի զարգացմանը և գրականության աշխարհիկացման գործընթացներին։ Քննարկվում են տասնիններորդ դարի հայ գրականության գաղափարական ու գեղարվեստական ուղղությունները, ռոմանտիզմի և ռեալիզմի դրսևորումները, ազգային-ազատագրական գաղափարների արտացոլումը և հասարակական կյանքի հիմնախնդիրների ներկայացումը գրական ստեղծագործություններում։ Անդրադարձ է կատարվում Խաչատուր Աբովյանի, Միքայել Նալբանդյանի, Րաֆֆու, Պերճ Պռոշյանի, Գաբրիել Սունդուկյանի, Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի և այլ նշանավոր գրողների ստեղծագործական գործունեությանը՝ հայ գրականության զարգացման ընդհանուր գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են արևելահայ և արևմտահայ գրական ավանդույթների ձևավորման առանձնահատկությունները, դրանց լեզվական, մշակութային և գեղարվեստական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Կարևորվում են արևմտահայ գրականության նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործությունները, ազգային ինքնագիտակցության, հասարակական հարաբերությունների, մարդու ներաշխարհի և պատմական իրադարձությունների արտացոլումը գրականության մեջ։ Դիտարկվում են քսաներորդ դարի հայ գրականության զարգացման հիմնական միտումները, գրական նորարարությունները, բանաստեղծության, արձակի և դրամատուրգիայի ժանրային փոփոխությունները, ինչպես նաև պատմական ու հասարակական վերափոխումների ազդեցությունը գրական ստեղծագործության վրա։ Առանձին տեղ է հատկացվում հայկական սփյուռքի գրականությանը, տարբեր երկրներում ստեղծագործող հայ հեղինակների մշակութային գործունեությանը, ազգային հիշողության, ինքնության և հայրենիքի թեմաների գեղարվեստական արտահայտությանը։ Քննության են առնվում հայ գրականության կապերը համաշխարհային գրականության հետ, թարգմանական փոխազդեցությունները, գրական ուղղությունների ներթափանցումը և հայկական գեղարվեստական մտածողության ինքնատիպության պահպանման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ գրականության պատմական շարունակականության, գրական ժանրերի զարգացման, ստեղծագործական անհատականությունների և ազգային մշակութային արժեքների ձևավորման մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, պատմաբանների, մշակութաբանների, հայագիտության մասնագետների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների, ինչպես նաև հայ գրականության պատմությամբ և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-10