Հերկելյան, Մովսես Սեդրակի

Հերկելյան, Մովսես Սեդրակի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Culture

Ամերիկահայ կերպարվեստը

Աշխատությունը նվիրված է Միացյալ Նահանգներում ձևավորված հայ կերպարվեստի պատմական զարգացման, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հայազգի արվեստագետների ստեղծագործական գործունեությունն է սփյուռքյան միջավայրում՝ ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման, նոր գեղարվեստական ազդեցությունների յուրացման և ինքնության արտահայտման փոխկապակցված գործընթացների համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել տարբեր սերունդների նկարիչների, քանդակագործների և այլ կերպարվեստագետների ստեղծագործական ուղիները՝ բացահայտելով նրանց աշխատանքներում հայկական մշակութային հիշողության և ամերիկյան գեղարվեստական միջավայրի փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ներգաղթի և սփյուռքյան կյանքի փորձառության արտացոլմանը, հայրենիքի մասին պատկերացումներին, պատմական հիշողությանը, համայնքային կյանքին և մշակութային ինքնության պահպանման խնդիրներին։ Միաժամանակ ամերիկահայ արվեստագետների ստեղծագործությունները կարող են դիտարկվել ԱՄՆ-ի արվեստի զարգացման տարբեր ուղղությունների հետ առնչությունների շրջանակում՝ ուսումնասիրելով գեղարվեստական լեզվի, ոճերի, տեխնիկաների և արտահայտչամիջոցների փոփոխությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է տարբեր ժամանակաշրջանների ստեղծագործական միտումների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես են փոխվել ազգային թեմաների մեկնաբանությունները և արվեստագետների վերաբերմունքը հայկական ու ամերիկյան մշակութային միջավայրերի նկատմամբ։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև դիմանկարչությունը, բնանկարը, պատմական և խորհրդանշական թեմաները, աբստրակտ արվեստը և ժամանակակից արտահայտչաձևերը՝ որպես ստեղծագործական բազմազանության դրսևորումներ։ Առանձին նշանակություն ունի սփյուռքյան մշակութային հաստատությունների, ցուցահանդեսների, արվեստագիտական շրջանակների և համայնքային նախաձեռնությունների դերը արվեստագետների գործունեության ներկայացման ու մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Ամերիկահայ կերպարվեստի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել ոչ միայն հայկական սփյուռքի մշակույթի բաղադրիչ, այլև ավելի լայն միջմշակութային փոխազդեցությունների արդյունք, որտեղ ազգային ավանդույթները շարունակաբար վերաիմաստավորվում են նոր հասարակական և գեղարվեստական պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է արվեստաբանության, սփյուռքագիտության և մշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ամերիկահայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության զարգացման, ինքնության և գեղարվեստական փոխազդեցությունների ամբողջական պատկերը։

Updated: 2026-09-28
Ամերիկահայ կերպարվեստը

Free

Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book15 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book14 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book13 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Read more