Хосроев, Александр Леонович

Хосроев, Александр Леонович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Ալեքսանդրի մասին վեպը Մերձավոր Արևելքում (ղպտիական տարբերակ)

Այս ստեղծագործությունը պատկանում է Ալեքսանդր Մակեդոնացու մասին ձևավորված հարուստ գրական ավանդույթին, որը դարերի ընթացքում տարածվել է Մերձավոր Արևելքի տարբեր ժողովուրդների և մշակույթների շրջանում՝ ձեռք բերելով տեղական լեզվական, կրոնական ու գեղարվեստական առանձնահատկություններ։ Ղպտիական տարբերակը ներկայացնում է Ալեքսանդրի մասին պատմությունների այն ճյուղը, որը ձևավորվել և պահպանվել է Եգիպտոսի քրիստոնեական՝ ղպտիական մշակութային միջավայրում՝ արտացոլելով հին աշխարհի պատմական ժառանգության և արևելյան քրիստոնեական գրականության փոխազդեցությունը։ Ստեղծագործության հիմքում ընկած է Ալեքսանդր Մակեդոնացու կերպարը՝ որպես համաշխարհային պատմության ամենանշանավոր զորավարներից և տիրակալներից մեկի, որի նվաճումները, քաղաքական գործունեությունը և աշխարհագրական լայն տարածություններ ընդգրկած արշավանքները նրա անձը վերածել են պատմական հիշողության ու գրական երևակայության կարևոր խորհրդանիշի։ Ալեքսանդրի մասին պատմական իրադարձությունները տարբեր ժողովուրդների գրական ավանդույթներում աստիճանաբար վերամշակվել են՝ միավորելով պատմական տեղեկությունները, բանավոր ավանդազրույցները, առասպելական պատկերացումները, կրոնական մեկնաբանություններն ու բարոյախոսական գաղափարները։ Այդ ընդարձակ ավանդույթի առանձնահատուկ դրսևորումներից է նաև ղպտիական տարբերակը, որի մշակութային արժեքը պայմանավորված է Ալեքսանդրի կերպարի ընկալման և վերաիմաստավորման տեղական առանձնահատկությունների պահպանմամբ։ Մերձավոր Արևելքի գրական միջավայրում Ալեքսանդրը հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես ռազմական հզորության և քաղաքական իշխանության մարմնավորում, այլև որպես աշխարհը ճանաչելու, հեռավոր երկրներ հասնելու, մարդկային հնարավորությունների սահմանները բացահայտելու և իշխանության բարոյական նշանակությունը խորհելու խորհրդանշական կերպար։ Նրա անվան շուրջ ձևավորված պատմությունները վկայում են, թե ինչպես կարող է պատմական անձը ժամանակի ընթացքում դուրս գալ իր իրական կենսագրության սահմաններից և վերածվել տարբեր ժողովուրդների մշակութային հիշողության մեջ ապրող գրական հերոսի։ Ղպտիական գրական ավանդույթի շրջանակում այս նյութի գոյությունը կարևոր նշանակություն ունի Եգիպտոսի քրիստոնեական մտավոր և գրական կյանքի ուսումնասիրության համար, քանի որ այն արտացոլում է դասական աշխարհի ժառանգության յուրացման, թարգմանական ու միջմշակութային կապերի զարգացման և պատմական կերպարների քրիստոնեական միջավայրում վերամեկնաբանման գործընթացները։ Ստեղծագործությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև համեմատական գրականագիտության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով դիտարկելու Ալեքսանդրի մասին պատմությունների տարբեր լեզվական ու մշակութային տարբերակների ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես են նույն պատմական կերպարի շուրջ ձևավորված ավանդությունները հարմարեցվել տարբեր հասարակությունների աշխարհայացքին և հոգևոր պահանջներին։ Այն արժեքավոր նյութ է Ալեքսանդր Մակեդոնացու մասին միջնադարյան արևելյան գրական ավանդությունների, ղպտիական լեզվի և գրականության, Եգիպտոսի քրիստոնեական մշակույթի, պատմական հիշողության ու հին և միջնադարյան աշխարհների մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության համար։ Ընթերցողի համար ստեղծագործության նշանակությունը միայն պատմական նշանավոր անձի մասին տեղեկություններ ստանալը չէ. այն նաև հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու այն գրական ու մշակութային միջավայրին, որտեղ պատմությունը վերածվում է ավանդության, իսկ իրական պատմական իրադարձությունները ձեռք են բերում նոր իմաստներ՝ պահպանվելով տարբեր ժողովուրդների հոգևոր և գեղարվեստական ժառանգության մեջ։

Updated: 2026-11-21
Ալեքսանդրի մասին վեպը Մերձավոր Արևելքում (ղպտիական տարբերակ)

Free

Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more