Касумова, Сара Юнусовна

Касумова, Сара Юнусовна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հարավային Ադրբեջանը III–VII դարերում․ էթնոմշակութային և սոցիալ-տնտեսական պատմության հիմնախնդիրները

Գիրքը նվիրված է Հարավային Ադրբեջանի պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը III–VII դարերում՝ կենտրոնանալով տարածաշրջանի էթնոմշակութային կազմավորման, հասարակական հարաբերությունների և սոցիալ-տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունների վրա։ Աշխատության առանցքում ընկած է ուշ անտիկ և վաղ միջնադարյան ժամանակաշրջանում տարածաշրջանում տեղի ունեցած պատմական գործընթացների, բնակչության էթնիկական կազմի, մշակութային փոխազդեցությունների և հասարակական կառուցվածքի փոփոխությունների քննությունը։ Հեղինակը դիտարկում է այն պատմական պայմանները, որոնց ազդեցությամբ ձևավորվել և զարգացել են տեղական հասարակությունները, ինչպես նաև տարածաշրջանի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային միջավայրի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում էթնոմշակութային գործընթացներին, բնակչության ավանդույթներին, լեզվական ու մշակութային ազդեցություններին և տարբեր ժողովուրդների միջև ձևավորված հարաբերություններին, որոնք կարևոր դեր են ունեցել տարածաշրջանի պատմական ինքնության զարգացման գործում։ Սոցիալ-տնտեսական պատմության տեսանկյունից ուսումնասիրության շրջանակում ընդգրկվում են հասարակական հարաբերությունների կառուցվածքը, տնտեսական գործունեության հիմնական ուղղությունները, արտադրական կյանքի կազմակերպումը, հողատիրական հարաբերությունները, առևտրատնտեսական կապերը և նյութական մշակույթի զարգացման պայմանները։ III–VII դարերը տարածաշրջանի պատմության մեջ առանձնանում են քաղաքական իշխանությունների փոփոխություններով, հարևան պետությունների և ժողովուրդների հետ հարաբերությունների զարգացմամբ, ինչպես նաև կրոնական ու մշակութային միջավայրի վերափոխումներով, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտների վրա։ Աշխատությունը կարևորում է պատմական իրադարձությունները ոչ միայն քաղաքական զարգացումների, այլև բնակչության առօրյա կյանքի, հասարակական կազմակերպման և մշակութային ժառանգության տեսանկյունից դիտարկելու անհրաժեշտությունը։ Դրա թեմատիկ ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս տարածաշրջանի պատմությունը ներկայացնել բազմակողմանիորեն՝ բացահայտելով էթնիկական, մշակութային և տնտեսական գործոնների փոխազդեցությունը պատմական երկարատև գործընթացներում։ Ուսումնասիրության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն անդրադառնում է Հարավային Կովկասի և հարակից տարածքների պատմության կարևոր ժամանակաշրջանին, որի ընթացքում ձևավորվել են հետագա դարերի քաղաքական, հասարակական և մշակութային զարգացումների մի շարք նախադրյալներ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես տարածաշրջանային պատմությամբ, էթնոգենեզի խնդիրներով, պատմական աշխարհագրությամբ, վաղ միջնադարի հասարակական հարաբերություններով և հին ու միջնադարյան ժողովուրդների մշակութային փոխազդեցություններով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև պատմության ուսանողներին և ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են ավելի խորությամբ ուսումնասիրել տարածաշրջանի պատմական անցյալը, հասկանալ տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների փոխհարաբերությունները և գնահատել սոցիալ-տնտեսական զարգացումների նշանակությունը պատմական ինքնության ձևավորման գործում։

Updated: 2026-11-21
Հարավային Ադրբեջանը III–VII դարերում․ էթնոմշակութային և սոցիալ-տնտեսական պատմության հիմնախնդիրները

Free

Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more