Մադոյան, Արշակ

Մադոյան, Արշակ

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Գևորգ Զ Չորեքչյան․ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս

Գիրքը նվիրված է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու պատմության կարևորագույն դեմքերից մեկի՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գևորգ Զ Չորեքչյանի կյանքին, հոգևոր գործունեությանը, եկեղեցական ծառայությանը և ազգային-հասարակական նշանակությանը։ Այն ներկայացնում է հայ հոգևորականության այն սերնդի ներկայացուցիչներից մեկին, որի գործունեությունը սերտորեն առնչվել է հայ ժողովրդի պատմության բարդ ու շրջադարձային ժամանակաշրջաններին, ազգային ինքնության պահպանման, եկեղեցական կյանքի կազմակերպման և Հայոց եկեղեցու ավանդույթների շարունակականության խնդիրներին։ Գևորգ Զ Չորեքչյանի կենսագրությունն առանձնահատուկ տեղ ունի հայ եկեղեցական պատմության մեջ, քանի որ նրա հոգևոր առաջնորդության շրջանը համընկել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին և հետպատերազմյան ժամանակաշրջանում հայ ժողովրդի առջև ծառացած լուրջ փորձությունների հետ։ Նրա գործունեությունը կապված էր ոչ միայն եկեղեցու ներքին կյանքի և հոգևոր ծառայության, այլև ազգային համախմբման, հայրենասիրական նախաձեռնությունների, հայության տարբեր հատվածների միջև կապերի ամրապնդման և ազգային արժեքների պահպանման հետ։ Որպես Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս՝ նա ստանձնել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու առաջնորդության պատասխանատվությունը մի ժամանակաշրջանում, երբ կրոնական հաստատությունների գործունեությունը բախվում էր քաղաքական, հասարակական և գաղափարական բազմաթիվ սահմանափակումների։ Նրա հայրապետական գործունեության կարևոր ուղղություններից էր եկեղեցու հեղինակության և ազգային կյանքում ունեցած դերակատարության պահպանումը, հոգևորականության համախմբումը, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի դիրքերի ամրապնդումը և հայ ժողովրդի հոգևոր ժառանգության շարունակականության ապահովումը։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև եկեղեցու և ազգային կյանքի փոխհարաբերություններին՝ բացահայտելով, թե ինչպիսի դեր կարող էր ունենալ հոգևոր առաջնորդը ժողովրդի պատմական դժվարությունների, հասարակական վերափոխումների և ազգային ինքնության պահպանման գործընթացներում։ Նյութի ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ Գևորգ Զ Չորեքչյանի գործունեությունը չի սահմանափակվել զուտ եկեղեցական պարտականություններով. նրա առաջնորդությունը դիտարկվում է նաև հայ ժողովրդի հավաքական հիշողության, հայրենասիրական գիտակցության և ազգային համերաշխության համատեքստում։ Նրա անվան հետ կապված է Հայոց եկեղեցու պատմության մի նշանակալի շրջան, երբ անհրաժեշտ էր պահպանել դարավոր հոգևոր ավանդույթները, միաժամանակ արձագանքել ժամանակի պահանջներին և նոր պայմաններում շարունակել ազգային-եկեղեցական ծառայությունը։ Ստեղծագործության պատմագիտական և կենսագրական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ընթերցողին մոտեցնում է ոչ միայն առանձին հոգևոր գործչի կյանքի ուղուն, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի հայ եկեղեցական իրականությանը, ազգային կյանքի առանձնահատկություններին և հասարակական պատմության կարևոր իրադարձություններին։ Այն արժեքավոր է Հայ Առաքելական Եկեղեցու պատմությամբ, հայ կաթողիկոսների գործունեությամբ, ազգային-հոգևոր ժառանգությամբ և հայ ժողովրդի նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես ճանաչողական նյութ՝ հասկանալու Գևորգ Զ Չորեքչյանի տեղն ու նշանակությունը հայ հոգևոր առաջնորդների շարքում, գնահատելու նրա պատմական դերը և առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու այն ժամանակաշրջանի մասին, երբ Հայոց եկեղեցին շարունակում էր մնալ հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության, ազգային հիշողության և մշակութային շարունակականության կարևորագույն հենասյուներից մեկը։

Updated: 2026-11-21
Գևորգ Զ Չորեքչյան․ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս

Free

Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Read more