Мамедова, Арзу Ахмедовна

Мамедова, Арзу Ахмедовна

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Միջնադարյան արաբական պատմություններ բեդվին բանաստեղծների մասին (VII–VIII դարեր)

Ժողովածուն ներկայացնում է միջնադարյան արաբական գրականության կարևոր և ինքնատիպ մի շերտ՝ VII–VIII դարերի բեդվին բանաստեղծների մասին պատմությունները, որոնք արտացոլում են նախաիսլամական և վաղ իսլամական արաբական հասարակության հոգևոր աշխարհը, բանաստեղծական ավանդույթները, կենցաղը, արժեքային համակարգն ու մշակութային պատկերացումները։ Այս պատմությունների կենտրոնում անապատային միջավայրում ձևավորված բեդվինական բանաստեղծական մշակույթն է, որտեղ պոեզիան ոչ միայն գեղարվեստական ինքնարտահայտման միջոց էր, այլև հասարակական կյանքի անբաժանելի մաս, պատվի ու արժանապատվության արտահայտություն, սիրո, կարոտի, վշտի, քաջության, ազատության և մարդկային հարաբերությունների մասին պատկերացումների փոխանցման կարևոր ձև։ Ստեղծագործության մեջ ներկայացվող պատմական գրական նյութը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու այն բանաստեղծների կերպարներին, որոնց ստեղծագործական աշխարհը սերտորեն կապված էր անապատի բնության, ցեղային ավանդույթների, տոհմական պատկանելության, սիրային զգացմունքների և անհատական ապրումների հետ։ Բեդվին բանաստեղծների մասին պահպանված արաբական պատումները առանձնահատուկ արժեք ունեն նաև այն պատճառով, որ դրանցում բանաստեղծի անձնական ճակատագիրը, ստեղծագործական ձիրքն ու հասարակական դիրքը հաճախ ներկայացվում են որպես փոխկապակցված երևույթներ։ Դրանք բացահայտում են, թե ինչպես էր արաբական միջնադարյան մշակույթում ընկալվում բանաստեղծի դերը, ինչպիսի նշանակություն էր տրվում խոսքի արվեստին, հիշողությանը, բանավոր ավանդույթին և բանաստեղծական մրցակցությանը։ Պատմությունների միջոցով ուրվագծվում են նաև ժամանակաշրջանի սոցիալական հարաբերությունները, ցեղային սովորույթները, սիրո և հավատարմության մասին պատկերացումները, ինչպես նաև այն բարոյական սկզբունքները, որոնք կարևոր դեր էին կատարում բեդվինական հասարակության կյանքում։ Գրական առումով նյութն արժեքավոր է իր պատումային ձևերով, բանավոր ավանդույթի ազդեցությամբ, պատմական հիշողության և գեղարվեստական վերապատմության միահյուսմամբ։ Այսպիսի պատմությունները հաճախ միավորում են կենսագրական տեղեկությունները, ավանդապատումները, բանաստեղծական հատվածներն ու դրանց ստեղծման հանգամանքների մասին պատմությունները՝ ձևավորելով յուրահատուկ գրական միջավայր, որտեղ պոեզիան ներկայացվում է ոչ միայն որպես ավարտուն ստեղծագործություն, այլև որպես որոշակի զգացմունքի, իրադարձության կամ մարդկային հարաբերության անմիջական արձագանք։ Դրանց ուսումնասիրությունը կարևոր է արաբական դասական գրականության զարգացման նախադրյալները, վաղ միջնադարյան բանաստեղծական մտածողությունը և բանավոր ու գրավոր մշակույթների փոխազդեցությունը հասկանալու համար։ Միաժամանակ ժողովածուն նշանակալի նյութ է արաբական պատմության, մշակութաբանության, արևելագիտության և համեմատական գրականագիտության ուսումնասիրողների համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս դիտարկելու բեդվինական բանաստեղծական ավանդույթները ոչ միայն որպես գեղարվեստական ժառանգություն, այլև որպես արաբական հասարակության պատմական հիշողության և ինքնության կարևոր բաղադրիչ։ Այն արժեքավոր ընթերցանության նյութ է բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են միջնադարյան Արևելքի գրականությամբ, արաբական պոեզիայի ակունքներով, անապատային մշակույթով և այն պատմություններով, որոնց միջոցով պահպանվել ու սերունդներին է փոխանցվել բանաստեղծի կերպարի, ստեղծագործական ազատության և մարդկային զգացմունքների մասին դարավոր պատկերացումները։

Updated: 2026-11-21
Միջնադարյան արաբական պատմություններ բեդվին բանաստեղծների մասին (VII–VIII դարեր)

Free

Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more