Մանուկյան, Վահան Մհերի

Geography

Աշխատությունը նվիրված է հանքային դաշտերի երկրաբանական և երկրաֆիզիկական բնութագրերի համալիր վերլուծությանը՝ պղինձ-պորֆիրային հանքակուտակների հայտնաբերման, հեռանկարայնության գնահատման և պաշարների հնարավոր կանխատեսման նպատակով՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքի օրինակով։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ նման հանքայնացման ձևավորման և տարածական տեղաբաշխման օրինաչափությունների բացահայտումը պահանջում է երկրաբանական կառուցվածքի, ապարների կազմի, տեկտոնական խախտումների, մագմատիկ գործունեության և երկրաֆիզիկական դաշտերի տվյալների համատեղ ուսումնասիրություն։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել պղինձ-պորֆիրային հանքավայրերին բնորոշ հանքայնացման գոտիները, հանքաբեր ապարների տարածական դիրքը, մետասոմատիկ փոփոխությունները, հանքայնացման հետ կապված կառուցվածքային տարրերը և հանքային դաշտերի ձևավորման երկրաբանական պայմանները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի երկրաֆիզիկական մեթոդների կիրառումը, քանի որ էլեկտրական, մագնիսական, գրավիտացիոն և այլ դաշտերի առանձնահատկությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ տրամադրել երկրակեղևի խորքային կառուցվածքի, ապարների ֆիզիկական հատկությունների և հնարավոր հանքայնացման գոտիների վերաբերյալ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր երկրաբանական և երկրաֆիզիկական տվյալների համադրումը, որի միջոցով հնարավոր է առանձնացնել հանքայնացման համար առավել բարենպաստ տարածքները և նվազեցնել հետախուզական աշխատանքների անորոշությունը։ ՀՀ տարածքի օրինակով ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ Հայաստանի մետաղածին գոտիներին և պղինձ-պորֆիրային հանքայնացման հետ կապված հայտնի հանքային դաշտերի երկրաբանական առանձնահատկություններին։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել հանքայնացման տարածական կապին հրաբխամագմատիկ համալիրների, խզվածքային համակարգերի և ներժայթքային մարմինների հետ, քանի որ այդ գործոնները կարևոր դեր են կատարում հանքաբեր լուծույթների շարժման և հանքանյութերի կուտակման գործընթացներում։ Աշխատանքում կարող են օգտագործվել երկրաբանական քարտեզագրում, երկրաֆիզիկական չափումներ, հորատանցքային տվյալներ, երկրաքիմիական տեղեկատվություն և վիճակագրական կամ մոդելավորման մեթոդներ՝ տարբեր ցուցանիշների միջև փոխկապակցվածությունը բացահայտելու համար։ Նման համալիր մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն նկարագրել արդեն հայտնի հանքավայրերը, այլև գնահատել նոր հանքակուտակների հայտնաբերման հավանականությունը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կապված է օգտակար հանածոների երկրաբանական հետախուզության արդյունավետության բարձրացման հետ․ երկրաբանական և երկրաֆիզիկական անոմալիաների ճիշտ մեկնաբանումը կարող է նպաստել հեռանկարային տեղամասերի առաջնահերթ ընտրությանը, հետախուզական հորատման ծավալների օպտիմալացմանը և հանքային ռեսուրսների գնահատման ավելի հիմնավորված մոտեցումների կիրառմանը։ Աշխատությունը կարող է կարևոր լինել նաև Հայաստանի մետաղական հանքային ռեսուրսների ուսումնասիրման և երկարաժամկետ ռազմավարական գնահատման տեսանկյունից։ Միաժամանակ պղինձ-պորֆիրային հանքակուտակների ուսումնասիրությունը կարևոր է տնտեսության համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող մետաղական հումքի պաշարների բացահայտման և գնահատման գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը միավորում է երկրաբանության, երկրաֆիզիկայի, երկրաքիմիայի և հանքային հումքի որոնման մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել պղինձ-պորֆիրային հանքայնացման բնորոշ ցուցանիշները, գնահատել հանքային դաշտերի հեռանկարայնությունը և մշակել ՀՀ տարածքում նոր հանքակուտակների որոնման ու գնահատման առավել հիմնավորված մոտեցումներ։