Մարաբյան, Շողիկ Լևոնի

Geography

Աշխատությունը նվիրված է ջրային միջավայրում որոշ վնասակար ծանր մետաղների շրջապտույտի, տարածման և կուտակման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ծանր մետաղների մուտքը ջրային էկոհամակարգեր, դրանց տեղափոխումը ջրային զանգվածներում, նստվածքների հետ փոխազդեցությունը և կենսաբանական օղակների միջոցով կուտակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի մետաղների վարքագծին, որոնք նույնիսկ համեմատաբար ցածր կոնցենտրացիաներով կարող են բացասաբար ազդել ջրային օրգանիզմների և էկոհամակարգի բնականոն գործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են ծանր մետաղների աղբյուրները՝ արդյունաբերական, գյուղատնտեսական, կենցաղային և այլ մարդածին արտանետումները, ինչպես նաև դրանց բնական երկրաքիմիական աղբյուրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ջրի քիմիական կազմի, pH-ի, օքսիդավերականգնման պայմանների, լուծված օրգանական նյութերի, ջրի ջերմաստիճանի և այլ գործոնների ազդեցությանը մետաղների շարժունակության և տարածման վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել նաև մետաղների սորբցիան և դեսորբցիան, նստվածքների հետ կապումը, լուծված և կախված ձևերի հարաբերակցությունը և դրանց կենսամատչելիության փոփոխությունները։ Ջրային էկոհամակարգերում ծանր մետաղների շրջապտույտի ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ մետաղները կարող են տեղափոխվել սննդային շղթաներով և որոշ դեպքերում կուտակվել կենդանի օրգանիզմներում՝ առաջացնելով էկոլոգիական ռիսկեր։ Աշխատության շրջանակում կարող են իրականացվել ջրի, հատակային նստվածքների և կենսաբանական նմուշների համեմատական ուսումնասիրություններ՝ աղտոտվածության մակարդակն ու տարածական փոփոխությունները գնահատելու նպատակով։ Ստացված տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել ջրային միջավայրի ծանր մետաղներով աղտոտման աստիճանը, դրանց տարածման հիմնական ուղիները և էկոհամակարգի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրային ռեսուրսների էկոլոգիական մոնիթորինգի, աղտոտման աղբյուրների բացահայտման, բնապահպանական ռիսկերի գնահատման և ջրային էկոհամակարգերի պահպանության միջոցառումների մշակման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել էկոլոգներին, հիդրոքիմիկոսներին, բնապահպաններին, երկրաքիմիկոսներին, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, կենսաբաններին և համապատասխան ոլորտների հետազոտողներին։