Մարգարյան, Երվանդ Հրանտի

History

Աշխատությունը նվիրված է Կոմմագենեի երկրի սրբավայրերի և դրանց հետ Հայաստանի պատմամշակութային կապերի ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով հին աշխարհի կրոնական պատկերացումների, պաշտամունքային ավանդույթների և սրբազան տարածքների ձևավորման առանձնահատկություններին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է Կոմմագենեի տարածքում գոյություն ունեցած սրբավայրերը, դրանց նշանակությունը, ճարտարապետական և հնագիտական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց առնչությունները տարածաշրջանի այլ մշակույթների և հատկապես հայկական միջավայրի հետ։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Կոմմագենեի քաղաքական, մշակութային և կրոնական կյանքի մասին՝ ուշադրություն դարձնելով այն ժամանակաշրջանի բազմաշերտ մշակութային փոխազդեցություններին։ Առանձին կարևորություն ունի հայկական պատմության և մշակույթի հետ հնարավոր կապերի բացահայտումը, քանի որ տարածաշրջանը գտնվել է տարբեր քաղաքակրթությունների ու քաղաքական միավորների շփման գոտում։ Աշխատության մեջ սրբավայրերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես կրոնական պաշտամունքի վայրեր, այլև որպես պատմական հիշողության, իշխանության, մշակութային ինքնության և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոններ։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել հին աշխարհի պատմությամբ, հայկական հնագիտությամբ, կրոնական մշակույթով, Կոմմագենեի պատմությամբ և տարածաշրջանի ժողովուրդների միջև պատմամշակութային կապերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

History

Աշխատությունը նվիրված է միհրականության ծագման, տարածման և զարգացման ուսումնասիրությանը Առաջավոր Ասիայի ու Միջերկրածովյան ավազանի հին հասարակությունների քաղաքական, կրոնական և հոգևոր համակարգերի համատեքստում։ Դիտարկվում են Միհր աստվածության պաշտամունքի ձևավորման պատմական նախադրյալները, դրա գաղափարական հիմքերը և տարբեր ժողովուրդների կրոնական պատկերացումների հետ փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միհրական ավանդույթների տարածման ուղիներին, տարբեր տարածաշրջաններում դրանց դրսևորումներին և տեղական հավատալիքների ազդեցությամբ տեղի ունեցած փոփոխություններին։ Վերլուծվում են պաշտամունքի խորհրդանշական համակարգը, ծիսական առանձնահատկությունները, աստվածաբանական պատկերացումները և դրանց տեղը հին հասարակությունների հոգևոր կյանքում։ Քննարկվում են նաև կրոնի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերությունները, Միհրի կերպարի հնարավոր առնչությունները թագավորական իշխանության, ռազմական միջավայրի, պայմանագրային հարաբերությունների և հասարակական կարգի գաղափարների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում իրանական աշխարհում, Փոքր Ասիայում, Հայաստանում և Միջերկրածովյան տարածաշրջանում ձևավորված կրոնամշակութային կապերին՝ ընդգծելով տարբեր ավանդույթների փոխազդեցության նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են գրավոր, հնագիտական, պատկերագրական և վիմագրական աղբյուրների ընձեռած հնարավորությունները միհրականության պատմական զարգացման վերակազմության համար։ Կարևորվում է նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում և տարածաշրջաններում Միհրի պաշտամունքի դրսևորումների տարբերակումը՝ դրանց միջև առկա ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, կրոնագետների, հնագետների, արևելագետների, մշակութաբանների, հայագետների և հին աշխարհի քաղաքական ու կրոնական պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։