Марков, Евгений Львович, 1835-1903

Марков, Евгений Львович, 1835-1903

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Русская Армения

Աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի և Ռուսաստանի պատմական փոխհարաբերություններին՝ ուշադրություն դարձնելով այն քաղաքական, վարչական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային գործընթացներին, որոնք ձևավորվել են հայկական տարածքների՝ Ռուսական կայսրության քաղաքական ու վարչական համակարգի հետ առնչությունների պայմաններում։ Նյութը կարող է ներկայացնել տարածաշրջանի քաղաքական կարգավիճակի փոփոխությունները, վարչական կառավարման առանձնահատկությունները, բնակչության սոցիալական կառուցվածքը, քաղաքային ու գյուղական կյանքի զարգացումը և պետական հաստատությունների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում ռուսական պետական քաղաքականության և տեղական հայկական հասարակության փոխհարաբերությունները, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր քաղաքական ու հասարակական շահերի, սպասումների և հակասությունների դրսևորումները։ Քննության առարկա կարող են լինել նաև տնտեսական կյանքի փոփոխությունները, առևտրային կապերի զարգացումը, հաղորդակցության ուղիները, հողային հարաբերությունները, կրթական հաստատությունների գործունեությունը և հասարակական կյանքի կազմակերպման նոր ձևերը։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել հայկական եկեղեցու, մտավորականության, կրթական ու մշակութային հաստատությունների դերակատարությանը և ռուսական մշակութային ու վարչական միջավայրի հետ դրանց հարաբերություններին։ Նյութը կարող է լուսաբանել նաև բնակչության տեղաշարժերը, ժողովրդագրական փոփոխությունները և տարածաշրջանի տարբեր էթնիկ ու կրոնական խմբերի փոխհարաբերությունները։ Պատմական աղբյուրի տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հեղինակի օգտագործած փաստաթղթերը, վիճակագրական տվյալները, ժամանակակիցների վկայությունները և հասարակական-քաղաքական գնահատականները։ Միաժամանակ նման աշխատության հետ աշխատելիս կարևոր է հաշվի առնել դրա ստեղծման ժամանակաշրջանը, հեղինակի դիրքորոշումը և տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ քաղաքական ու գաղափարական բառապաշարը, քանի որ ներկայացված մեկնաբանությունները կարող են արտացոլել ոչ միայն պատմական իրադարձությունները, այլև ժամանակի քաղաքական պատկերացումները։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր սկզբնաղբյուր հանդիսանալ Հայաստանի նոր շրջանի պատմության, հայ-ռուսական հարաբերությունների, Ռուսական կայսրության տարածաշրջանային քաղաքականության և հայկական հասարակության սոցիալ-մշակութային զարգացման ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով պատմական գործընթացները դիտարկել քաղաքական, տնտեսական և մշակութային փոխազդեցությունների համատեքստում։

Updated: 2026-09-29
Русская Армения

Free

Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book6 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book15 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book10 Read more