Books by this author (37)
History
К критике Истории Моисея Хоренскаго
Աշխատությունը նվիրված է հայ պատմագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկի՝ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմության» պատմագիտական և աղբյուրագիտական քննությանը։ Հեղինակն անդրադառնում է հայոց հին և վաղմիջնադարյան պատմության ուսումնասիրության հիմնախնդիրներին՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով պատմական տեղեկությունների հավաստիությունը, սկզբնաղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունները և պատմական իրադարձությունների ժամանակագրական ճշգրտությունը։ Ուսումնասիրության առանցքային թեմաներից են Մովսես Խորենացու պատմական շարադրանքի կառուցվածքը, ներկայացված իրադարձությունների և անձանց պատմականությունը, ինչպես նաև պատմիչի հաղորդած տեղեկությունների համադրությունը հայկական, հունական, հռոմեական և այլ հին գրավոր աղբյուրների հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ներառում է նաև պատմագրական ավանդույթի ձևավորման, պատմական հիշողության պահպանման և ազգային պատմության վերակառուցման մեթոդաբանական հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Խորենացու ապրած ժամանակաշրջանի, նրա երկի ստեղծման հնարավոր ժամանակագրության և օգտագործված աղբյուրների վերաբերյալ գիտական բանավեճերի ուսումնասիրությունը։ Քննադատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու պատմական շարադրանքում առկա առասպելաբանական, ավանդական և փաստագրական տարրերի փոխհարաբերությունները՝ պարզաբանելով դրանց դերը հայ ժողովրդի վաղ պատմության ներկայացման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայագիտության և պատմական աղբյուրագիտության զարգացման համատեքստում, քանի որ առնչվում է այն հիմնարար հարցերին, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում քննարկվել են հայ և օտարազգի պատմաբանների, բանասերների ու արևելագետների կողմից։ Այն արտացոլում է պատմական սկզբնաղբյուրների քննադատական վերլուծության նշանակությունը և նպաստում պատմագիտական ուսումնասիրություններում համեմատական մեթոդի կիրառման կարևորության ըմբռնմանը։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ Մովսես Խորենացու պատմական ժառանգության ուսումնասիրությունը սերտորեն կապված է հայ ժողովրդի ծագման, պետականության ձևավորման, հին հայկական թագավորությունների պատմության և մշակութային ինքնության վերաբերյալ հարցերի հետ։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմության, հին և միջնադարյան պատմագրության, աղբյուրագիտության, բանասիրության և պատմական քննադատության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն օգտակար է նաև հայագիտական մտքի զարգացման պատմությունն ուսումնասիրելու համար՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալու պատմական սկզբնաղբյուրների արժևորման, մեկնաբանման և գիտական քննության սկզբունքները։ Աշխատությունը դիտարկվում է որպես հայ պատմագրական ժառանգության գիտական ուսումնասիրությանը վերաբերող գրականություն, որն օգնում է բացահայտելու պատմական փաստերի, գրավոր ավանդույթների և հետագա պատմագիտական մեկնաբանությունների փոխկապակցվածությունը։
Updated: 2026-10-11