Մարտիրոսյան, Անուշ Մանվելի

Journalism

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գործող զանգվածային լրատվության միջոցների կառավարման համակարգի ուսումնասիրությանը և մեդիա մենեջմենթի արդյունավետ մեխանիզմների բացահայտմանը։ Աշխատությունը ուսումնասիրում է լրատվամիջոցը ոչ միայն որպես տեղեկատվություն ստեղծող և տարածող կառույց, այլև որպես կազմակերպություն, որն ունի կառավարման, ֆինանսավորման, մարդկային ռեսուրսների, արտադրական գործընթացների, շուկայական դիրքավորման և զարգացման ռազմավարության խնդիրներ։ Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ հայկական լրատվական դաշտում տեղի ունեցած փոփոխությունները փոխել են նաև լրագրողական գործունեության, խմբագրական աշխատանքի կազմակերպման և լրատվական արտադրանքի տարածման եղանակները։ Աշխատության հեղինակ Անուշ Մարտիրոսյանը ուսումնասիրում է Հայաստանում գործող առաջատար լրատվամիջոցների կառավարման համակարգերը և փորձում է բացահայտել այն մեխանիզմներն ու գործիքները, որոնք կարող են նպաստել լրատվամիջոցի ավելի արդյունավետ կառավարմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակներից է նաև հասկանալ լրատվական շուկայի մակրոտնտեսական և միկրոտնտեսական մակարդակների փոխկապակցվածությունը և բացահայտել հայաստանյան լրատվական տնտեսության առանձնահատկությունները շուկայական հարաբերությունների պայմաններում։ Աշխատության մեջ մեդիա մենեջմենթը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ համակարգ, որտեղ խմբագրական և լրագրողական գործունեությունը պետք է համադրվի կառավարման և տնտեսական նպատակների հետ։ Կարևորվում են կազմակերպության կառուցվածքը, ղեկավարության որոշումների ընդունումը, աշխատանքային գործընթացների ճիշտ բաշխումը, մասնագիտական թիմի ձևավորումը, աշխատակիցների աշխատանքի կազմակերպումը և նյութական ու ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում նաև լրատվական արտադրանքի ստեղծման գործընթացին՝ ցույց տալով, որ ժամանակակից մեդիա կազմակերպության հաջողությունը կախված է ոչ միայն լրագրողական նյութի որակից, այլև այն ստեղծելու, խմբագրելու, տարածելու և լսարանին հասցնելու գործընթացների արդյունավետ կազմակերպումից։ Հատուկ նշանակություն ունի լրատվամիջոցի տնտեսական կողմը։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է այն հարցը, թե ինչպես կարող է լրատվամիջոցը գործել մրցակցային շուկայում, պահպանել իր լսարանը, ձևավորել կայուն բրենդ և միաժամանակ ապահովել իր գործունեության տնտեսական կենսունակությունը։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է նաև բրենդի ստեղծման նշանակությունը․ ճանաչելի և վստահելի լրատվական բրենդը կարող է դառնալ կազմակերպության մրցակցային առավելություններից մեկը և նպաստել լսարանի ու ֆինանսական ռեսուրսների պահպանմանը։ ՀՀ լրատվական դաշտի օրինակների ուսումնասիրությունը աշխատանքին տալիս է գործնական ուղղվածություն։ Հեղինակը փորձում է տեսական մենեջմենթի սկզբունքները կապել իրական լրատվական կազմակերպությունների գործունեության հետ՝ ուսումնասիրելով դրանց կառավարման փորձը և առանձնահատկությունները։ Այդ մոտեցումը թույլ է տալիս գնահատել, թե միջազգային և ընդհանուր մենեջմենթի որ գործիքներն են կիրառելի հայկական մեդիա միջավայրում, և ինչպիսի հարմարեցումներ են անհրաժեշտ տեղական շուկայի պայմաններում։ Աշխատության կարևոր թեմաներից է նաև խմբագրական աշխատանքի և կառավարման փոխհարաբերությունը։ Լրատվամիջոցում արդյունավետ կառավարումը պետք է կարողանա պահպանել լրագրողական աշխատանքի մասնագիտական տրամաբանությունը՝ միաժամանակ ապահովելով կազմակերպության ընդհանուր նպատակների իրականացումը։ Այս համատեքստում կարևոր են խմբագրական քաղաքականության ձևավորումը, նյութերի ընտրության ու պատրաստման գործընթացը, պատասխանատվության բաշխումը և ղեկավարության ու լրագրողների միջև արդյունավետ հաղորդակցությունը։ Հայկական մեդիա միջավայրի ուսումնասիրության համար նշանակություն ունի նաև ինքնակարգավորման և մասնագիտական էթիկայի հարցը։ Ներկայում Հայաստանի ԶԼՄ-ների ինքնակարգավորման նախաձեռնությունը միավորում է ավելի քան 100 լրատվամիջոց, իսկ նախաձեռնության շրջանակում գործում է ԶԼՄ-ների էթիկայի Դիտորդ մարմինը, որը գնահատում է անդամ լրատվամիջոցների գործողությունների և հրապարակումների համապատասխանությունը մասնագիտական էթիկայի սկզբունքներին։ Սա ցույց է տալիս, որ մեդիայի կառավարումը չի սահմանափակվում միայն ֆինանսական կամ կազմակերպչական արդյունավետությամբ․ լրատվամիջոցի երկարաժամկետ կայունության համար կարևոր են նաև վստահությունը, մասնագիտական հեղինակությունը, էթիկական չափանիշների պահպանումը և լսարանի հետ պատասխանատու հարաբերությունների ձևավորումը։ Աշխատության ընդհանուր արժեքը կայանում է նրանում, որ այն միավորում է լրագրության տեսությունը, կառավարման սկզբունքները և մեդիայի տնտեսական ուսումնասիրությունը՝ դրանք կիրառելով հենց ՀՀ լրատվամիջոցների օրինակների նկատմամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել լրագրության և մեդիա կառավարման ոլորտի ուսանողների, խմբագիրների, լրատվամիջոցների ղեկավարների, մեդիա հետազոտողների և այն մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական լրատվական շուկայի կազմակերպչական ու տնտեսական առանձնահատկություններով։