Матевосян, Рафаел Иванович

Матевосян, Рафаел Иванович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Բագրատունյաց Հայաստանի պետական կառուցվածքը և վարչական համակարգը

Աշխատությունը նվիրված է Բագրատունյաց Հայաստանի պետական կառավարման կառուցվածքի և վարչական համակարգի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով միջնադարյան հայկական պետականության կազմակերպման առանձնահատկությունները, իշխանության ձևավորման ու իրականացման սկզբունքները և երկրի կառավարման ներքին մեխանիզմները։ Այն անդրադառնում է Բագրատունյաց թագավորության պետական համակարգին, թագավորական իշխանության դիրքին, կենտրոնական կառավարման մարմիններին, արքունիքի գործառույթներին, ինչպես նաև երկրի վարչատարածքային կազմակերպմանը և տեղական իշխանական կառույցներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի պետական իշխանության և նախարարական տների հարաբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ Բագրատունյաց Հայաստանի քաղաքական կյանքում ժառանգական իշխանական տները, խոշոր ավատատերերը և տեղական կառավարիչներն ունեին կարևոր դեր՝ մասնակցելով երկրի կառավարմանը, ռազմական կազմակերպմանը և հասարակական կյանքի կարգավորմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու թագավորական իշխանության կենտրոնացման գործընթացներին, կենտրոնական և տեղական կառավարման փոխհարաբերություններին, վարչական պաշտոնների նշանակությանը, ինչպես նաև պետական կառավարման մեջ զինվորական և աշխարհիկ իշխանության դերաբաշխմանը։ Բագրատունյաց Հայաստանի պետական համակարգի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև միջնադարյան հայկական հասարակության սոցիալական և քաղաքական կառուցվածքը հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ կառավարման ձևերը սերտորեն կապված էին հողատիրական հարաբերությունների, ավատատիրական աստիճանակարգության, իշխանական տների ազդեցության և երկրի պաշտպանական կազմակերպման հետ։ Այս ժամանակաշրջանում հայկական պետականության վերականգնումը և ամրապնդումը պայմանավորված էին ոչ միայն թագավորական իշխանության հաստատմամբ, այլև կառավարման այնպիսի համակարգի ձևավորմամբ, որը պետք է ապահովեր տարբեր իշխանական կենտրոնների համագործակցությունը, երկրի ներքին կայունությունը, հարկային ու տնտեսական հարաբերությունների կազմակերպումը և ռազմական ուժերի համախմբումը։ Նյութի պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն առնչվում է հայ միջնադարյան պետականության ինստիտուցիոնալ պատմության կարևորագույն հարցերին՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու, թե ինչպես էր կազմակերպված թագավորության իշխանական համակարգը, ինչպիսի վարչական կառույցներ էին գործում և ինչ դեր ունեին դրանք պետական կյանքի տարբեր ոլորտներում։ Աշխատությունը արժեքավոր է Հայոց պատմությամբ, միջնադարյան պետական կառավարման պատմությամբ, վարչական ինստիտուտների ձևավորմամբ և ավատատիրական հասարակության կառուցվածքով հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, ուսանողներին, հետազոտողներին և բոլոր նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են Բագրատունյաց թագավորության քաղաքական պատմությունը, պետական կառավարման ավանդույթները և հայկական պետական ինստիտուտների զարգացումը միջնադարում։

Updated: 2026-11-21
Բագրատունյաց Հայաստանի պետական կառուցվածքը և վարչական համակարգը

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more