Մկրտչյան, Նորիկ Հայկազի

Մկրտչյան, Նորիկ Հայկազի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Other Subjects

Մորմազգի բանջարանոցային մշակաբույսերին վնասող լվիճները Արագածոտնի մարզում և պայքարի միջոցառումների մշակումը հիմնական տեսակների դեմ

Աշխատությունը նվիրված է Արագածոտնի մարզում մորմազգիների ընտանիքին պատկանող բանջարանոցային մշակաբույսերի վրա տարածված լվիճների տեսակային կազմի, կենսաբանական առանձնահատկությունների, տարածվածության և բույսերին հասցվող վնասի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վնասատուների հայտնաբերումն ու տեսակային տարբերակումը, դրանց զարգացման սեզոնային ընթացքը, տարածման առանձնահատկությունները և մշակաբույսերի հետ փոխհարաբերություններն են։ Քննվում է, թե բնական և գյուղատնտեսական միջավայրի տարբեր գործոններն ինչպես կարող են անդրադառնալ լվիճների պոպուլյացիաների ձևավորման, բազմացման և տարածման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիմնական վնասակար տեսակների տնտեսական նշանակության գնահատմանը, քանի որ դրանց գործունեությունը կարող է ազդել բույսերի աճի, զարգացման, բերքատվության և ստացվող արտադրանքի որակի վրա։ Կարևորվում է նաև լվիճների՝ բույսերի հիվանդությունների տարածման գործընթացներում հնարավոր մասնակցությունը, ինչի պատճառով դրանց ուսումնասիրությունը դիտարկվում է ոչ միայն միջատաբանական, այլև բույսերի ընդհանուր պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումները, վնասատուների տեսակային որոշումը, դրանց տարածվածության և բնակեցվածության գնահատումը, ինչպես նաև տարբեր մշակաբույսերի նկատմամբ վնասակարության համեմատական ուսումնասիրությունը։ Պայքարի միջոցառումների մշակումը դիտարկվում է բույսերի ինտեգրված պաշտպանության սկզբունքների շրջանակում՝ կարևորելով վնասատուների պարբերական դիտարկումը, ագրոտեխնիկական և կենսաբանական մոտեցումների համադրումը, բնական կարգավորիչ գործոնների պահպանումը և անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան պաշտպանական միջոցների հիմնավորված ընտրությունը։ Այս մոտեցման նպատակն է ոչ միայն նվազեցնել վնասատուների ազդեցությունը, այլև սահմանափակել շրջակա միջավայրի վրա ավելորդ ծանրաբեռնվածությունը և նպաստել բանջարաբուծության կայուն կազմակերպմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր տեղեկություններ տրամադրել նաև մարզի ագրոէկոլոգիական պայմաններում վնասատուների տարածման առանձնահատկությունների վերաբերյալ և հիմք ծառայել մոնիթորինգի ու կանխարգելիչ միջոցառումների կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գյուղատնտեսական միջատաբանության, բույսերի պաշտպանության, բանջարաբուծության և ագրոէկոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն գնահատել վնասատուների նշանակությունը և ձևավորել հիմնական տեսակների վերահսկման արդյունավետ ու բնապահպանական տեսանկյունից հիմնավորված համակարգ։

Updated: 2026-09-24
Մորմազգի բանջարանոցային մշակաբույսերին վնասող լվիճները Արագածոտնի մարզում և պայքարի միջոցառումների մշակումը հիմնական տեսակների դեմ

Free

Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more