Մնացականյան, Ա. Շ.

Մնացականյան, Ա. Շ.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Աղվանից աշխարհի գրականության հարցերի շուրջ

Գիրքը նվիրված է Աղվանից աշխարհի գրական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով պատմական Աղվանքի մշակութային և գրական կյանքի ձևավորմանը, զարգացման առանձնահատկություններին, գրավոր ավանդույթներին և դրանց առնչություններին հարևան ժողովուրդների, մասնավորապես՝ հայ ժողովրդի հոգևոր ու գրական պատմության հետ։ Աշխատության կենտրոնում Աղվանքի՝ որպես պատմամշակութային ինքնատիպ միջավայրի, գրականության առաջացման և զարգացման, ինչպես նաև տարածաշրջանի բազմաշերտ պատմական իրողությունների պայմաններում գրական ժառանգության պահպանման ու փոխանցման հարցերն են։ Հատուկ նշանակություն ունի Աղվանից գրական կյանքի ուսումնասիրությունը պատմական աղբյուրների, մատենագրական տեղեկությունների, լեզվական և մշակութային առնչությունների համատեքստում, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Աղվանքի հոգևոր կյանքի և գրավոր մշակույթի մասին։ Աշխատությունը կարևորում է Աղվանից աշխարհի և հայկական մշակութային միջավայրի պատմական փոխհարաբերությունները՝ դիտարկելով դրանց ազդեցությունը գրական ավանդույթների ձևավորման, տարածման և զարգացման գործընթացներում։ Գրականագիտական տեսանկյունից արժեքավոր են գրավոր ժառանգության ուսումնասիրության մեթոդաբանական խնդիրները, գրական նյութի պատմական գնահատման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև միջնադարյան գրականության ուսումնասիրման ընթացքում լեզվական, կրոնական և մշակութային գործոնների փոխկապակցվածության բացահայտումը։ Գիրքն առնչվում է նաև պատմական Աղվանքի գրավոր մշակույթի ուսումնասիրության այնպիսի կարևոր հարցերի, ինչպիսիք են գրական ավանդության ինքնատիպությունը, պատմական հիշողության պահպանումը, ձեռագրական ժառանգության նշանակությունը և տարածաշրջանի ժողովուրդների մշակութային փոխազդեցությունները։ Այս առումով այն կարևոր տեղ ունի ոչ միայն Աղվանքի պատմության և գրականության, այլև Հարավային Կովկասի միջնադարյան մշակույթի ընդհանրական ուսումնասիրության շրջանակում։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է Աղվանից աշխարհի գրականության վերաբերյալ առանձին հարցերի քննությամբ և այդ ժառանգությունը պատմական ու մշակութային ավելի լայն համատեքստում դիտարկելու հնարավորությամբ։ Այն օգտակար է հայագետների, գրականագետների, պատմաբանների, արևելագետների, բանասերների և միջնադարյան մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, որոնք հետաքրքրված են Աղվանքի պատմական անցյալով, տարածաշրջանի ժողովուրդների գրական ժառանգությամբ և հայկական ու հարակից մշակույթների պատմական կապերով։

Updated: 2026-11-18
Աղվանից աշխարհի գրականության հարցերի շուրջ

Free

Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more