Փարսյան, Աստղիկ Գենադիի

Փարսյան, Աստղիկ Գենադիի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Economics

ՀՀ մակերևութային ջրերի աղտոտվածության մակարդակի գնահատման տնտեսագիտամաթեմատիկական եղանակները

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մակերևութային ջրերի աղտոտվածության մակարդակի գնահատման և դրա վերլուծության համար տնտեսագիտամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ջրային ռեսուրսների որակի վերաբերյալ առկա տվյալների համակարգումն ու քանակական գնահատումն է՝ հնարավորություն ստեղծելով ոչ միայն արձանագրելու աղտոտվածության ներկայիս վիճակը, այլև բացահայտելու դրա ձևավորման հիմնական գործոններն ու հնարավոր փոփոխությունների օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել գետերի, ջրամբարների և այլ մակերևութային ջրային օբյեկտների ջրի որակի վրա ազդող քիմիական, արդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային աղտոտման աղբյուրները, ինչպես նաև տարբեր աղտոտիչների կոնցենտրացիաների փոփոխությունները տարածության և ժամանակի ընթացքում։ Տնտեսագիտամաթեմատիկական մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս մշակել գնահատման չափանիշներ, կառուցել մաթեմատիկական մոդելներ, բացահայտել աղտոտվածության և դրա վրա ազդող տնտեսական ու բնական գործոնների միջև փոխկապակցվածությունները և կատարել կանխատեսումներ։ Կարևոր ուղղություն է նաև մակերևութային ջրերի որակի տնտեսական գնահատումը, քանի որ ջրային ռեսուրսների վատթարացումը կարող է առաջացնել լրացուցիչ ծախսեր բնակչության, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և բնապահպանական համակարգերի համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրային ռեսուրսների կառավարման, բնապահպանական քաղաքականության մշակման, աղտոտման կանխարգելման և բնապահպանական միջոցառումների տնտեսական արդյունավետության գնահատման նպատակով։ Աշխատանքը միավորում է բնապահպանական վիճակի քանակական գնահատման և տնտեսական վերլուծության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով մակերևութային ջրերի աղտոտվածությունը դիտարկել ոչ միայն որպես էկոլոգիական, այլև որպես տնտեսական կառավարման խնդիր։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, էկոլոգների, բնապահպանության մասնագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի հետազոտողների և տնտեսագիտամաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող ուսանողների համար։

Updated: 2026-09-10
ՀՀ մակերևութային ջրերի աղտոտվածության մակարդակի գնահատման տնտեսագիտամաթեմատիկական եղանակները

Free

Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book6 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book13 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book2 Read more