Փայամ, Մոջթահեդի Ղոլամռեզայի

Finance

Գիտական աշխատանքը նվիրված է մտավոր կապիտալի հաշվառման առանձնահատկությունների և դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական գործունեության հիմնական ցուցանիշների վրա։ Ժամանակակից տնտեսության պայմաններում կազմակերպության արժեքն ու մրցունակությունը մեծապես պայմանավորված են ոչ միայն նյութական ակտիվներով, այլև գիտելիքով, մարդկային ներուժով, կազմակերպական փորձով, նորարարական կարողություններով, տեխնոլոգիաներով և գործարար կապերով։ Այս ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջությունը ձևավորում է մտավոր կապիտալը, որի արդյունավետ կառավարումն ու գնահատումը կարող են էական նշանակություն ունենալ կազմակերպության երկարաժամկետ զարգացման համար։ Աշխատանքի շրջանակում մտավոր կապիտալը կարող է դիտարկվել որպես փոխկապակցված բաղադրիչների համակարգ, որի հիմնական տարրերից են մարդկային, կառուցվածքային և հարաբերական կապիտալը։ Մարդկային կապիտալը ներառում է աշխատակիցների գիտելիքները, մասնագիտական հմտությունները, փորձը, ստեղծագործական կարողությունները և կազմակերպության զարգացմանը նպաստող անհատական ներուժը։ Կառուցվածքային կապիտալը կապված է կազմակերպության ներքին գործընթացների, տեղեկատվական համակարգերի, տվյալների բազաների, կազմակերպական գիտելիքի, տեխնոլոգիաների և այլ համակարգերի հետ, որոնք պահպանվում են կազմակերպության ներսում։ Հարաբերական կապիտալը ներառում է հաճախորդների, մատակարարների, գործընկերների և այլ շահակիցների հետ ձևավորված հարաբերությունները, ապրանքանիշի հեղինակությունը և շուկայական կապերը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է մտավոր կապիտալի հաշվառման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Ավանդական հաշվապահական համակարգերը հաճախ սահմանափակ հնարավորություններ ունեն կազմակերպության կողմից ստեղծվող կամ օգտագործվող ոչ նյութական ռեսուրսների ամբողջական արտացոլման համար, քանի որ դրանց մի մասը դժվար է հստակ չափել և գնահատել դրամական արտահայտությամբ։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել մտավոր կապիտալի նույնականացման, գնահատման, չափման և կառավարչական հաշվետվություններում ներկայացման մեթոդները։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մտավոր կապիտալի գնահատման տարբեր մոտեցումներ և ցուցանիշներ, որոնք թույլ են տալիս համադրել ոչ նյութական ռեսուրսների զարգացման մակարդակը կազմակերպության տնտեսական արդյունքների հետ։ Այդպիսի ցուցանիշները կարող են վերաբերել աշխատակիցների արտադրողականությանը, նորարարական ակտիվությանը, գիտելիքի ստեղծմանը, հաճախորդների պահպանմանը, ապրանքանիշի արժեքին և այլ գործոնների։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մտավոր կապիտալի ազդեցությանը կազմակերպության ֆինանսատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Արդյունավետ օգտագործվող գիտելիքը և մասնագիտական ներուժը կարող են նպաստել արտադրողականության, շահութաբերության, եկամուտների և մրցունակության բարձրացմանը, ծախսերի օպտիմալացմանը և նոր արտադրանքի կամ ծառայությունների ստեղծմանը։ Միաժամանակ մտավոր կապիտալի թերի կառավարումը կարող է հանգեցնել գիտելիքի կորստի, աշխատակիցների բարձր շրջանառության, նորարարական ներուժի նվազման և կազմակերպության շուկայական դիրքերի թուլացման։ Կարևոր է նաև մտավոր կապիտալի և կազմակերպության շուկայական արժեքի փոխհարաբերությունը։ Որոշ դեպքերում կազմակերպության շուկայական արժեքը կարող է էապես գերազանցել հաշվապահական հաշվեկշռում արտացոլված զուտ ակտիվների արժեքը, և այդ տարբերության մի մասը կարող է կապված լինել ոչ նյութական ռեսուրսների ու ապագա տնտեսական օգուտների ակնկալիքների հետ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կարող է դրսևորվել մտավոր կապիտալի հաշվառման և կառավարման կատարելագործման առաջարկությունների մշակմամբ։ Դրանք կարող են ներառել համապատասխան ցուցանիշների համակարգի ձևավորում, աշխատակիցների գիտելիքի և հմտությունների զարգացման գնահատում, կազմակերպական գիտելիքի պահպանման մեխանիզմների ստեղծում, նորարարությունների խթանում և կառավարչական որոշումների կայացման գործընթացում ոչ նյութական ակտիվների վերաբերյալ տեղեկատվության ավելի լայն օգտագործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը մտավոր կապիտալը դիտարկում է որպես կազմակերպության տնտեսական արդյունավետության և երկարաժամկետ մրցունակության կարևոր ռեսուրս։ Դրա հաշվառման և գնահատման մեխանիզմների կատարելագործումը կարող է հնարավորություն տալ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու կազմակերպության իրական ներուժի մասին, բացահայտելու զարգացման չօգտագործված հնարավորությունները և ավելի հիմնավորված գնահատելու մտավոր ռեսուրսների ազդեցությունը ֆինանսական ու տնտեսական արդյունքների վրա։