Ռոշանի, Համիդ Մոհամմադ

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում փողի զանգվածի կառավարման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով երկրի դրամավարկային համակարգի, բանկային ոլորտի և տնտեսական քաղաքականության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում փողի առաջարկի ձևավորման և կարգավորման մեխանիզմներն են, դրամավարկային քաղաքականության գործիքների արդյունավետությունը և փողի զանգվածի փոփոխությունների ազդեցությունը գնաճի, տնտեսական ակտիվության, փոխարժեքի ու ֆինանսական կայունության վրա։ Իրանի առանձնահատկությունն այն է, որ դրամավարկային քաղաքականության իրականացումը երկար ժամանակ կապված է եղել վարչական կարգավորման, վարկերի նպատակային բաշխման և պետական ֆինանսավորման կարիքների հետ, ինչը սահմանափակել է կենտրոնական բանկի գործիքային անկախությունն ու իրացվելիության կառավարման հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել փողի տարբեր ագրեգատները, հատկապես M1 և M2 ցուցանիշները, դրամական բազան, փողի բազմապատկիչը, շրջանառության արագությունը և դրանց փոխկապակցվածությունը մակրոտնտեսական հիմնական ցուցանիշների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փողի զանգվածի աճի և գնաճային գործընթացների փոխհարաբերությանը, քանի որ Իրանի փորձը ցույց է տալիս, որ իրացվելիության երկարատև արագ աճը կարող է էական գնաճային ճնշումներ ստեղծել, թեև այդ կապի ուժգնությունը փոփոխվում է տնտեսական ակտիվության, իրական տոկոսադրույքների և փողի շրջանառության արագության ազդեցությամբ։ Ուսումնասիրվում են նաև փողի զանգվածի կառավարման վրա պետական բյուջեի, նավթային եկամուտների, կենտրոնական բանկի ֆինանսավորման և բանկային համակարգի վարկավորման ազդեցությունները։ Իրանի տնտեսության նավթային բնույթը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ արտարժութային նավթային եկամուտների ծախսումը կարող է ազդել դրամական բազայի և ընդհանուր իրացվելիության վրա, իսկ հարկաբյուջետային քաղաքականության և դրամավարկային քաղաքականության ոչ բավարար համակարգումը կարող է բարդացնել փողի առաջարկի վերահսկումը։ Առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Իրանում գործող իսլամական ֆինանսավորման սկզբունքների ազդեցությունը դրամավարկային գործիքների ընտրության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննարկվել պարտադիր պահուստավորման նորմերը, բանկերի վերաֆինանսավորումը, իրացվելիության կարգավորումը, արժութային միջամտությունները, մասնակցային արժեթղթերը և շուկայական այլ մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց կիրառման սահմանափակումները։ Արժևորվում է նաև դրամավարկային քաղաքականության ավելի շուկայական և անուղղակի գործիքների զարգացման խնդիրը, որը միջազգային ուսումնասիրություններում դիտարկվել է որպես Իրանի դրամավարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման կարևոր ուղղություն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կենտրոնական բանկի անկախության, գնաճի վերահսկման, փողի զանգվածի թիրախավորման և դրամավարկային քաղաքականության ու հարկաբյուջետային քաղաքականության համակարգման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծության արդյունքում հնարավոր է բացահայտել փողի զանգվածի կառավարման այն մեխանիզմները, որոնք առավել համապատասխան են Իրանի տնտեսական կառուցվածքին, ինչպես նաև առաջարկել դրամավարկային կարգավորման կատարելագործման ուղղություններ։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, մակրոտնտեսագետներին, ֆինանսական և բանկային համակարգի մասնագետներին, դրամավարկային քաղաքականություն ուսումնասիրող հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետներին և տնտեսագիտական ուղղությունների ուսանողներին։