Ռշտունի, Գոհար

Ռշտունի, Գոհար

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Հռոմի փրկվածը․ կարդինալ Գրիգոր Աղաջանյան

Գիրքը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմության և Հայ կաթողիկե եկեղեցու նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ կարդինալ Գրիգոր Պետրոս ԺԵ Աղաջանյանի կյանքին, հոգևոր գործունեությանը և պատմական դերակատարությանը։ Հեղինակ Գոհար Ռշտունին պատմական, կենսագրական և վավերագրական նյութերի համադրմամբ ներկայացնում է այն բացառիկ անհատականության կյանքի ուղին, որը ծնունդով Ջավախքից էր, սակայն իր հոգևոր ծառայությամբ և գործունեությամբ կարևոր տեղ զբաղեցրեց ոչ միայն հայ կաթողիկե համայնքի, այլև Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու պատմության մեջ։ Աշխատության կենտրոնում Ղազարոս Աղաջանյանի կենսագրությունն է՝ նրա ծննդավայրի, ընտանեկան ու ազգային միջավայրի, հոգևոր ձևավորման, կրթության, եկեղեցական ծառայության և աստիճանական վերելքի պատմությունը։ Հեղինակը ժամանակագրական հաջորդականությամբ անդրադառնում է Ջավախքի հայության պատմական անցյալին, տարածաշրջանի ժողովրդագրական ու հասարակական փոփոխություններին, հայերի գաղթականության պատմությանը, ինչպես նաև Ախալցխայի և Ախալքալաքի հայ բնակչության ձևավորման ու զարգացման գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Էրզրումից և Արևմտյան Հայաստանի այլ բնակավայրերից դեպի Ջավախք հայերի վերաբնակեցմանը, նրանց հոգևոր, եկեղեցական և սոցիալ-տնտեսական կյանքին, ազգային ինքնության պահպանման խնդիրներին ու համայնքային ավանդույթներին։ Այս պատմական անդրադարձերը կարևոր հիմք են ստեղծում Աղաջանյանի անհատական ճակատագիրը ժամանակաշրջանի ավելի լայն իրադարձությունների համատեքստում ընկալելու համար։ Գրքում ներկայացվում է նրա ծառայությունը Հայ կաթողիկե եկեղեցուն, հոգևոր առաջնորդի և եկեղեցական գործչի գործունեությունը, ինչպես նաև Վատիկանի կառույցներում ունեցած նշանակալի դիրքը։ Հատուկ տեղ է հատկացվում նրա՝ Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու բարձրագույն աստիճանակարգում ունեցած դերակատարությանը և կարդինալի կոչման հասնելու պատմությանը, որը հայ հոգևորականի համար դարձավ միջազգային նշանակության ճանաչման կարևոր դրսևորում։ Նրա գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական հաջողության պատմություն, այլև որպես հայ ժողովրդի հոգևոր և մշակութային ներկայության արտահայտություն միջազգային եկեղեցական կյանքում։ Հեղինակը բացահայտում է Աղաջանյանի բազմակողմանի անհատականությունը՝ ներկայացնելով նրան որպես Ավետարանի քարոզիչ, հոգևոր առաջնորդ, եկեղեցական պաշտոնյա, ուսուցիչ և շինարար, որի գործունեության տարբեր ուղղությունները միավորվում էին հավատքի, ծառայության և ազգային պատասխանատվության գաղափարներով։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ կենսագրական պատմությունը զուգակցվում է Ջավախքի և ընդհանրապես հայության պատմական ճակատագրի ուսումնասիրության հետ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս անհատի կյանքի իրադարձությունները դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ հայ ժողովրդի պատմական փորձառության, ազգային տեղաշարժերի, կրոնական հարաբերությունների և մշակութային ինքնության պահպանման ընդհանուր համատեքստում։ Պատմական փաստերի և կենսագրական դրվագների ներկայացումը լրացվում է վերլուծական դիտարկումներով, որոնք ընդգծում են Հայ կաթողիկե եկեղեցու տեղն ու նշանակությունը հայոց պատմության մեջ, ինչպես նաև հայ հոգևորականության մասնակցությունը միջազգային քրիստոնեական կյանքին։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես այն տեսանկյունից, որ անդրադառնում է հայ պատմագրության մեջ համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված թեմաներին՝ Ջավախքի հայ կաթոլիկ համայնքի պատմությանը, նրա հոգևոր հաստատություններին, հասարակական կյանքին և միջազգային եկեղեցական կառույցներում հայերի ունեցած դերակատարությանը։ Այն նաև նպաստում է կարդինալ Գրիգոր Աղաջանյանի պատմական ժառանգության վերարժևորմանը՝ ներկայացնելով նրա գործունեությունը որպես հայ ազգային և հոգևոր պատմության կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատության մեջ առանձնակի հուզական շեշտադրում ունի հայրենիքի և ծննդավայրի նկատմամբ կապվածության թեման. հայրենիքից հեռու ապրած և իր կյանքի մեծ մասը հոգևոր ծառայությանը նվիրած գործչի կերպարի միջոցով բացահայտվում են հայրենասիրության, հավատարմության, ինքնության պահպանման և հոգևոր առաքելության գաղափարները։ Նրա կյանքի վերջին շրջանի ներկայացումը ևս ընդգծում է այն մարդկային և ազգային կապը, որը պահպանվում էր ծննդավայրի ու պատմական հայրենիքի հետ՝ անկախ աշխարհագրական հեռավորությունից։ Գրական առումով աշխատությունն առանձնանում է պատմական շարադրանքի և կենսագրական պատումի համադրությամբ, փաստական նյութի ու մարդկային ապրումների միահյուսմամբ, ինչպես նաև ազգային պատմության լայն պատկերը կոնկրետ անհատի ճակատագրի միջոցով ներկայացնելու մոտեցմամբ։ Այն արժեքավոր ընթերցանություն է հայոց պատմությամբ, Ջավախքի անցյալով, Հայ կաթողիկե եկեղեցու պատմությամբ, Վատիկանի գործունեությամբ և հայ հոգևորականության միջազգային դերակատարությամբ հետաքրքրվողների համար։ Միաժամանակ գիրքը կարևոր նյութ է պատմաբանների, հայագետների, կրոնի պատմության ուսումնասիրողների և կենսագրական գրականության ընթերցողների համար՝ նպաստելով կարդինալ Գրիգոր Աղաջանյանի կյանքի ու ժառանգության ճանաչմանը և հայ ժողովրդի հոգևոր-մշակութային պատմության ամբողջական ընկալմանը։

Updated: 2026-11-18
Հռոմի փրկվածը․ կարդինալ Գրիգոր Աղաջանյան

Free

Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more