Սահակյան, Լիդա Եղիշեի

Սահակյան, Լիդա Եղիշեի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Pedagogy

Հայ եկեղեցու դերը Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական կյանքում (1292-1375 թթ.)

Աշխատությունը նվիրված է 1292–1375 թվականներին Հայ եկեղեցու դերի և ազդեցության ուսումնասիրությանը Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական կյանքում։ Քննության են առնվում եկեղեցական և աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերությունները, կաթողիկոսության դիրքը պետական կառավարման համակարգում և հոգևորականության մասնակցությունը երկրի ներքին ու արտաքին քաղաքական գործընթացներին։ Վերլուծվում են Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական իրավիճակի փոփոխությունները, գահակալական խնդիրները, ազնվականության և արքունիքի հետ եկեղեցու հարաբերությունները, ինչպես նաև պետական իշխանության ամրապնդման գործում հոգևոր կառույցների ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթողիկոսների և բարձրաստիճան հոգևորականների դիվանագիտական գործունեությանը, արտաքին ուժերի հետ հարաբերություններում նրանց մասնակցությանը և քաղաքական որոշումների ձևավորման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Դիտարկվում են Հայ եկեղեցու հարաբերությունները Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու և քրիստոնեական այլ կենտրոնների հետ, եկեղեցական միության շուրջ ծավալված քննարկումները և դրանց քաղաքական հետևանքները Կիլիկյան Հայաստանի համար։ Քննարկվում են նաև հասարակության տարբեր շերտերի վերաբերմունքը կրոնական և քաղաքական գործընթացներին, ազգային եկեղեցական ավանդույթների պահպանման խնդիրները և արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների շուրջ առաջացած հակասությունները։ Կարևորվում է եկեղեցու գործունեության ուսումնասիրությունը տարածաշրջանի բարդ ռազմաքաղաքական պայմանների և Կիլիկյան հայկական պետականության պահպանման ձգտումների համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արխիվային ու պատմագրական աղբյուրների, ժամանակագրությունների և եկեղեցական նյութերի նշանակությանը ժամանակաշրջանի իրադարձությունների ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայ եկեղեցու՝ որպես ոչ միայն հոգևոր, այլև հասարակական ու քաղաքական կարևոր հաստատության գործունեության մասին Կիլիկյան Հայաստանի պատմության վերջին շրջանում։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց միջնադարյան պատմության, եկեղեցու պատմության, դիվանագիտության և Կիլիկյան Հայաստանի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ուսանողների համար։

Updated: 2026-10-02
Հայ եկեղեցու դերը Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական կյանքում (1292-1375 թթ.)

Free

Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book5 Read more Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more