Саламзаде, А. В.

Саламзаде, А. В.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Culture

Ադրբեջանի ճարտարապետությունը

Գիրքը նվիրված է Ադրբեջանի տարածքում ճարտարապետական արվեստի ձևավորմանը, պատմական զարգացմանը և ազգային ճարտարապետական ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում ադրբեջանական ճարտարապետության բազմադարյան ավանդույթներն են, դրանց գեղարվեստական, կառուցվածքային և մշակութային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ճարտարապետական հուշարձանների դերը տարածաշրջանի պատմական ու քաղաքակրթական ինքնության ձևավորման գործում։ Հեղինակը ներկայացնում է ճարտարապետության զարգացումը պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով շինարարական արվեստի փոփոխություններին, տեղական ճարտարապետական դպրոցների ձևավորմանը, կառուցողական սկզբունքների կատարելագործմանը և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում միջնադարյան ճարտարապետական ժառանգությանը, որի մեջ արտացոլված են տարածաշրջանի քաղաքային մշակույթի զարգացումը, կրոնական ու հասարակական կյանքի կազմակերպումը, ինչպես նաև տարբեր մշակութային ազդեցությունների փոխներգործությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից են բնակելի և հասարակական շենքերի, պաշտամունքային կառույցների, պաշտպանական ամրությունների, դամբարանների, պալատական համալիրների, մզկիթների, մեդրեսեների, կամուրջների և այլ ճարտարապետական հուշարձանների կառուցվածքային ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Դրանց դիտարկման միջոցով բացահայտվում են տարածական կազմակերպման, շինանյութերի կիրառման, շինարարական տեխնիկայի, հարդարանքի, զարդաքանդակների, երկրաչափական և բուսական նախշերի, ինչպես նաև ճարտարապետական ծավալների համաչափության սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարածաշրջանի տարբեր բնակավայրերի և պատմական կենտրոնների ճարտարապետական նկարագրությունը, քանի որ յուրաքանչյուր վայրի կառուցապատման առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու տեղական պայմանների, բնական միջավայրի, տնտեսական հնարավորությունների և մշակութային ավանդույթների ազդեցությունը շինարարական արվեստի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև ճարտարապետության և կիրառական արվեստների սերտ կապը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են քարի մշակումը, դեկորատիվ հարդարանքը, որմնանկարային ու քանդակային լուծումները և շինարարական մանրամասները միավորվել ամբողջական գեղարվեստական համակարգերի մեջ։ Պատմական ճարտարապետության ուսումնասիրությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին շինությունների և հուշարձանների նկարագրություն, այլև որպես հասարակական կյանքի, իշխանական կառույցների, կրոնական պատկերացումների, քաղաքաշինական զարգացման և գեղագիտական ըմբռնումների արտահայտություն։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է ճարտարապետական ժառանգության համակարգված ուսումնասիրության և դրա պատմական զարգացման օրինաչափությունները բացահայտելու կարևորությամբ։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու Ադրբեջանի տարածքում ձևավորված ճարտարապետական ավանդույթներին, դրանց բնորոշ ձևերին, կառուցողական լուծումներին և գեղարվեստական սկզբունքներին, ինչպես նաև հասկանալու Հարավային Կովկասի ճարտարապետական մշակույթի ընդհանուր պատմական միջավայրը։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի ճարտարապետության պատմությամբ, միջնադարյան արվեստով, քաղաքաշինությամբ և տարածաշրջանի մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար՝ միաժամանակ արժեքավոր նյութ տրամադրելով ճարտարապետության, արվեստաբանության, պատմության և մշակութային հուշարձանների պահպանության ոլորտների ուսումնասիրողներին։ Այն նպաստում է պատմական կառույցների գեղարվեստական ու մշակութային նշանակության ընկալմանը և ընդգծում ճարտարապետական հուշարձանների ուսումնասիրության կարևորությունը՝ որպես անցյալի նյութական մշակույթի, պատմական հիշողության և քաղաքակրթական զարգացման վկայությունների։

Updated: 2026-11-18
Ադրբեջանի ճարտարապետությունը

Free

Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more