Սարիբեկյան, Սասուն Լյուդվիգի

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքների բնակչության կյանքի որակի աշխարհագրական վերլուծությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել տարբեր քաղաքներում բնակչության կենսապայմանների, սոցիալ-տնտեսական հնարավորությունների և բնակության միջավայրի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմքում կյանքի որակը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ երևույթ, որը ներառում է ոչ միայն բնակչության եկամուտներն ու նյութական բարեկեցությունը, այլև առողջապահության, կրթության, զբաղվածության, բնակարանային պայմանների, ենթակառուցվածքների, շրջակա միջավայրի, անվտանգության, տրանսպորտային հասանելիության և հանրային ծառայությունների մակարդակը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի քաղաքների միջև կյանքի որակի տարածքային տարբերությունները, դրանց ձևավորման պատճառները և սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհամաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքների ժողովրդագրական կառուցվածքին, բնակչության թվաքանակի և շարժի փոփոխություններին, զբաղվածության ու գործազրկության մակարդակներին, ինչպես նաև բնակչության եկամուտների և կենսամակարդակի տարբերություններին։ Կարևոր ուղղություն է քաղաքային ենթակառուցվածքների ուսումնասիրությունը, քանի որ ջրամատակարարումը, կոյուղու և աղբահանության համակարգերը, ճանապարհային ցանցը, հասարակական տրանսպորտը, կրթական և բժշկական հաստատությունների հասանելիությունը անմիջականորեն ազդում են բնակչության առօրյա կյանքի պայմանների վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև շրջակա միջավայրի որակի գնահատում՝ հաշվի առնելով օդի աղտոտվածությունը, կանաչ տարածքների առկայությունը, քաղաքային էկոլոգիական խնդիրները և դրանց տարածական տարբերությունները։ Աշխատության մեթոդաբանական կարևոր բաղադրիչը տարբեր ցուցանիշների համադրումն ու տարածական վերլուծությունն է, որի միջոցով հնարավոր է կազմել քաղաքների կյանքի որակի համեմատական գնահատական և առանձնացնել բարենպաստ կամ խնդրահարույց իրավիճակ ունեցող բնակավայրերը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել վիճակագրական, համեմատական, քարտեզագրական և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի մեթոդներ։ Քաղաքների դասակարգումը կյանքի որակի ցուցանիշներով հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարածքային զարգացման հիմնական օրինաչափությունները և գնահատել քաղաքների սոցիալ-տնտեսական դիրքը միմյանց նկատմամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կյանքի որակի վրա պետական և տեղական կառավարման, ներդրումային գործընթացների, տնտեսական մասնագիտացման և քաղաքաշինական քաղաքականության ազդեցությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հարցը, թե ինչպես կարող են տարածքային անհամաչափությունները նպաստել բնակչության ներքին միգրացիային, քաղաքների զարգացման տարբեր տեմպերին և բնակչության տարածական վերաբաշխմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել քաղաքային և տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման, սոցիալական և ենթակառուցվածքային քաղաքականության կատարելագործման և բնակչության կենսապայմանների բարելավման առաջնահերթությունների որոշման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աշխարհագրագետներին, ժողովրդագրագետներին, քաղաքագետներին, տնտեսագետներին, քաղաքաշինության և տարածքային կառավարման մասնագետներին, ինչպես նաև սոցիալական քաղաքականություն մշակողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի քաղաքները դիտարկել ոչ միայն որպես բնակչության կենտրոնացման տարածքներ, այլև որպես միմյանցից էապես տարբերվող սոցիալ-տնտեսական և էկոլոգիական միջավայրեր՝ բացահայտելով բնակչության կյանքի որակի տարածքային տարբերությունների հիմնական պատճառներն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները։