Books by this author (1)
Economics
Հարկային բեռի կառավարման և տնտեսական աճի փոխկապվածության կառուցակարգերը Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային բեռի կառավարման և տնտեսական աճի միջև գոյություն ունեցող փոխազդեցությունների ուսումնասիրմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հարկային քաղաքականության ազդեցությանը տնտեսական ակտիվության, ներդրումների, ձեռնարկատիրության, սպառման և պետական եկամուտների ձևավորման վրա։ Հարկային բեռը դիտարկվում է որպես պետության հարկաբյուջետային քաղաքականության կարևոր բաղադրիչ, որի մակարդակն ու կառուցվածքը կարող են ինչպես խթանել տնտեսական գործընթացները, այնպես էլ որոշ պայմաններում սահմանափակել տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսական հնարավորությունները։ Քննության են առնվում հարկային բեռի գնահատման տեսական և մեթոդաբանական մոտեցումները, դրա հաշվարկման ցուցանիշները, հարկային եկամուտների և համախառն ներքին արդյունքի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև տարբեր հարկատեսակների ազդեցությունը տնտեսության առանձին հատվածների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ուղղակի և անուղղակի հարկերի կառուցվածքին, հարկային դրույքաչափերին, հարկային արտոնություններին, վարչարարության արդյունավետությանը և հարկային պարտավորությունների կատարման մակարդակին։ Վերլուծվում է, թե հարկային համակարգում իրականացվող փոփոխություններն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ մասնավոր ներդրումների, զբաղվածության, արտադրողականության, ձեռնարկությունների մրցունակության և գործարար միջավայրի վրա։ Կարևորվում է հարկային բեռի այնպիսի կառավարման անհրաժեշտությունը, որը միաժամանակ կապահովի պետական բյուջեի համար անհրաժեշտ եկամուտներ և չի ստեղծի անհամաչափ սահմանափակումներ տնտեսական գործունեության զարգացման համար։ Ուսումնասիրվում են հարկային քաղաքականության և տնտեսական աճի միջև ինչպես ուղղակի, այնպես էլ անուղղակի կապերը՝ հաշվի առնելով պետական ծախսերի, ներդրումային միջավայրի, եկամուտների վերաբաշխման, սպառողական պահանջարկի և ստվերային տնտեսության գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հարկային վարչարարության կատարելագործմանը, հարկային կարգապահության բարձրացմանը, հարկման բազայի ընդլայնմանը և հարկերից խուսափելու հնարավորությունների նվազեցմանը՝ որպես հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման կարևոր ուղղությունների։ Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում գնահատվում են հարկային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման հիմնախնդիրները, պետական ֆինանսական պահանջների ու մասնավոր հատվածի զարգացման շահերի հավասարակշռման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել վիճակագրական և տնտեսագիտական վերլուծության մեթոդներ՝ հարկային ցուցանիշների և տնտեսական աճի տեմպերի միջև կապերը բացահայտելու, դրանց փոփոխությունների միտումները գնահատելու և համապատասխան օրինաչափություններ առանձնացնելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր երկրների հարկային քաղաքականության մոտեցումները և գնահատել Հայաստանի պայմաններում դրանց առանձին տարրերի կիրառելիությունը։ Աշխատությունը նպաստում է հարկային բեռի օպտիմալ կառավարման վերաբերյալ գիտական և կիրառական պատկերացումների ձևավորմանը և կարող է հիմք հանդիսանալ այնպիսի առաջարկությունների մշակման համար, որոնք ուղղված են հարկային համակարգի արդյունավետության, ներդրումային գրավչության, գործարար ակտիվության և երկարաժամկետ տնտեսական աճի խթանմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսների և հարկային քաղաքականության մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատողների, հետազոտողների, դասախոսների և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-15